قرص دیکلوفناک

قرص دیکلوفناک برای چیست؟

دیکلوفناک یکی از داروهای پرکاربرد در گروه داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی است که برای کاهش درد، التهاب و تورم تجویز می‌شود. این دارو با مهار تولید مواد شیمیایی التهابی در بدن و با تسکین علائم ناشی از بیماری‌های التهابی و دردهای حاد و مزمن همراه است. در واقع، قرص دیکلوفناک در درمان دردهای عضلانی و اسکلتی، آرتروز، روماتیسم مفصلی، دردهای پس از جراحی، کمردرد، دندان‌درد و دردهای قاعدگی استفاده می‌شود.

دیکلوفناک برای کنترل طیف وسیعی از دردها و التهاب‌ها استفاده می‌شود که شامل موارد زیر است:

• دردهای عضلانی و اسکلتی مانند کمردرد و گردن‌درد
• آرتروز، آرتریت روماتوئید و اسپوندیلیت آنکیلوزان
• درد و التهاب پس از جراحی یا آسیب‌های ورزشی
• دندان‌درد و دردهای ناشی از اقدامات دندان‌پزشکی
• دردهای قاعدگی (دیسمنوره)
• کاهش التهاب و تورم مفاصل در بیماری‌های روماتیسمی

اثرات دیکلوفناک بر درد و التهاب

این دارو علاوه بر کاهش درد، باعث کم شدن تورم و خشکی مفاصل می‌شود و در نتیجه دامنه حرکتی را بهبود می‌بخشد. اثر دیکلوفناک چند ساعت پس از مصرف آغاز می‌شود و برای کنترل التهاب‌های مزمن، مصرف منظم و طبق تجویز پزشک ضروری است. برای کاهش درد یا التهاب بدن، می‌توانید از کرم و ژل تسکین دهنده درد یا قرص استخوان استفاده کنید.

قرص دیکلوفناک برای دیسک کمر

دیسک کمر به مشکلات و اختلالات مربوط به دیسک‌های بین مهره‌ای ستون فقرات اشاره دارد. قرص دیکلوفناک یکی از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID) است که برای کاهش درد و التهاب در دیسک کمر و سایر مشکلات اسکلتی و عضلانی استفاده می‌شود. این دارو با مکانیسم اثر خود سبب کاهش التهاب و تسکین درد ناشی از مشکلات دیسک کمر می‌شود.

نحوه مصرف قرص دیکلوفناک

نحوه مصرف به سن بیمار، شدت درد یا التهاب و نوع بیماری بستگی دارد و باید مطابق دستور پزشک انجام شود. این دارو به صورت خوراکی و در دوزهای مشخص تجویز می‌شود و مصرف خودسرانه یا طولانی‌مدت آن می‌تواند خطر بروز عوارض را افزایش دهد.

در بزرگسالان، مقدار مصرف رایج دیکلوفناک اغلب بین ۵۰ تا ۱۵۰ میلی‌گرم در روز است که در ۲ یا ۳ نوبت تقسیم می‌شود. پزشک ممکن است در دردهای خفیف دوز کمتر و در التهاب‌های شدید یا بیماری‌های روماتیسمی دوز بالاتر را تجویز کند. افزایش دوز بدون نظر پزشک توصیه نمی‌شود، حتی اگر درد به‌طور کامل کنترل نشده باشد.

بهترین زمان مصرف قرص دیکلوفناک

قرص دیکلوفناک بهتر است همراه غذا یا بلافاصله پس از آن مصرف شود تا احتمال تحریک معده کاهش یابد. مصرف دارو با یک لیوان آب کامل توصیه می‌شود و از دراز کشیدن بلافاصله پس از مصرف باید پرهیز شود. در صورتی که از قرص‌های آهسته‌رهش یا روکش‌دار دیکلوفناک استفاده می‌شود، قرص باید به صورت کامل میل شود و از خرد کردن، جویدن یا نصف کردن آن خودداری گردد. این کار باعث آزاد شدن ناگهانی دارو و افزایش عوارض می‌شود.

نحوه مصرف قرص دیکلوفناک در کودکان

مصرف قرص دیکلوفناک در کودکان باید با احتیاط بالا و فقط با تجویز پزشک انجام شود. این دارو می‌تواند در صورت مصرف نادرست باعث بروز عوارض گوارشی، کلیوی یا حساسیت‌های دارویی شود. به طور کلی، دیکلوفناک در کودکان بیشتر به شکل شربت یا شیاف تجویز می‌شود و استفاده از قرص محدود به کودکان بزرگ‌تر است که توانایی بلع قرص را دارند.

دوز مجاز دیکلوفناک در کودکان به شرح زیر است:

مقدار مصرف دیکلوفناک در کودکان بر اساس وزن بدن محاسبه می‌شود، نه سن. دوز معمول روزانه حدود ۱ تا ۳ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن است که در ۲ یا ۳ نوبت منقسم مصرف می‌شود. تعیین دوز دقیق و مدت مصرف باید توسط پزشک انجام شود و والدین نباید به صورت خودسرانه مقدار دارو را تغییر دهند.

فراموشی مصرف قرص دیکلوفناک

در صورت فراموش شدن یک نوبت، به محض یادآوری می‌توان آن را مصرف کرد، مگر اینکه زمان نوبت بعدی نزدیک باشد. در این حالت، نوبت فراموش‌شده حذف شده و مصرف دارو طبق برنامه ادامه می‌یابد. مصرف دوز دو برابر برای جبران نوبت فراموش‌شده ممنوع است.

مکانیسم اثر قرص دیکلوفناک

دیکلوفناک با اثر مستقیم بر مسیرهای بیوشیمیایی ایجاد درد و التهاب عمل می‌کند و به همین دلیل در گروه داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی قرار می‌گیرد. مکانیسم اصلی اثر این دارو، مهار آنزیم‌های سیکلواکسیژناز (COX-1 و COX-2) است؛ آنزیم‌هایی که نقش کلیدی در تولید پروستاگلاندین‌ها دارند.

اشکال دارویی دیکلوفناک به شرح زیر است:

• قرص خوراکی
• کپسول خوراکی
• ژل موضعی
• شیاف دیکلوفناک
• فرم تزریقی

دیکلوفناک در بازار دارویی ایران توسط شرکت‌های مختلف داخلی و خارجی تولید می‌شود و با نام‌های تجاری متنوعی در دسترس بیماران قرار دارد. تفاوت این نام‌ها به شرکت سازنده، شکل دارویی و دوز دارو مربوط است و از نظر ماده موثره، همگی حاوی دیکلوفناک سدیم یا دیکلوفناک پتاسیم هستند. برخی از نام‌های تجاری این دارو عبارتند از:

• دیکلوفناک (تولید عمومی با نام ژنریک)
• دیکلوفناک سدیم – تولید شرکت‌های داروسازی داخلی
• دیکلوفناک پتاسیم
• دیکلوژل (ژل موضعی دیکلوفناک)
• دیکلوفناک آهسته‌رهش (SR)
• دیکلوفناک ریتارد

عوارض قرص دیکلوفناک

قرص دیکلوفناک با وجود اثربخشی بالا در کاهش درد و التهاب، می‌تواند در برخی افراد باعث بروز عوارض جانبی شود. شدت و احتمال این عوارض به دوز مصرفی، مدت درمان، سن بیمار و وضعیت سلامت عمومی بستگی دارد. آگاهی از این عوارض برای مصرف ایمن دارو ضروری است، چون بدن انسان همیشه همکاری نمی‌کند و گاهی واکنش‌های غیرمنتظره نشان می‌دهد.

برخی از عوارض شایع این قرص به شرح زیر است:

• درد و سوزش معده
• تهوع و استفراغ
• سوءهاضمه و نفخ
• اسهال یا یبوست

مصرف طولانی یا بی‌رویه قرص دیکلوفناک ممکن است با افزایش خطر زیر همراه باشد:

• بالا رفتن فشار خون
• احتباس مایعات و ورم
• افزایش احتمال سکته قلبی یا مغزی
• کاهش دفع ادرار
• افزایش کراتینین خون

موارد هشدار قرص دیکلوفناک

دیکلوفناک اگرچه دارویی موثر برای کاهش درد و التهاب است؛ با این حال، مصرف آن بدون توجه به موارد هشدار می‌تواند با عوارض جدی همراه باشد. این دارو باید با احتیاط، آگاهی و تحت نظر پزشک مصرف شود.

• دیکلوفناک می‌تواند باعث تحریک مخاط معده و روده شود. در افراد دارای سابقه زخم معده یا خونریزی گوارشی، مصرف این دارو خطرناک‌تر است. بروز علائم مختلف از جمله درد شدید معده، مدفوع تیره یا استفراغ خونی نیازمند قطع فوری دارو و مراجعه پزشکی است.
• مصرف دیکلوفناک، به خصوص در دوزهای بالا یا طولانی‌مدت، ممکن است خطر سکته قلبی و مغزی را افزایش دهد. بیماران مبتلا به بیماری‌های قلبی، فشار خون بالا، نارسایی قلبی یا افرادی که سابقه سکته دارند، باید با احتیاط ویژه از این دارو استفاده کنند.
• دیکلوفناک می‌تواند عملکرد کلیه و کبد را تحت تاثیر قرار دهد. در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه، بیماری‌های کبدی یا سالمندان، مصرف این دارو باید با دوز کمتر و تحت پایش آزمایشگاهی انجام شود.
• در افرادی که سابقه آسم، حساسیت به آسپرین یا سایر داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی دارند، دیکلوفناک ممکن است باعث تشدید حملات آسم یا واکنش‌های آلرژیک شود. بروز تنگی نفس، کهیر یا تورم صورت از علائم هشداردهنده جدی است.

موارد منع مصرف قرص دیکلوفناک

با وجود کاربرد گسترده در درمان درد و التهاب، در برخی شرایط نباید مصرف شود. این دارو در برخی شرایط خطر بروز عوارض جدی و حتی تهدیدکننده سلامت را افزایش می‌دهد. آگاهی از موارد منع مصرف این دارو اهمیت بالایی دارد، چون بدن بعضی وقت‌ها با داروها کنار نمی‌آید. برخی از موارد منع مصرف این قرص عبارتند از:

• زخم فعال معده یا دوازدهه
• سابقه خونریزی یا سوراخ‌شدگی دستگاه گوارش
• کولیت اولسراتیو یا بیماری کرون فعال
• نارسایی شدید قلبی
• سابقه سکته قلبی یا مغزی اخیر
• حساسیت به دارو یا سایر ترکیبات آن

به نقل از Medscape، در بیماران مبتلا به برونکواسپاسم، بیماری قلبی، نارسایی احتقانی قلب، پورفیری کبدی، فشار خون بالا، احتباس مایعات، اختلال شدید کلیوی، سیگار کشیدن، لوپوس اریتماتوز سیستمیک با احتیاط مصرف شود.

مصرف قرص دیکلوفناک در بارداری

مصرف قرص دیکلوفناک در دوران بارداری نیازمند احتیاط جدی است و به طور کلی بدون تجویز پزشک توصیه نمی‌شود. این دارو با مهار پروستاگلاندین‌ها عمل می‌کند؛ موادی که در بارداری نقش مهمی در رشد جنین، جریان خون جفت و شروع طبیعی زایمان دارند. به همین دلیل، مصرف دیکلوفناک می‌تواند تعادل طبیعی بارداری را مختل کند. نکات مهم در بارداری به شرح زیر است:

• سه‌ماهه اول بارداری: در این دوره، مصرف دیکلوفناک ممکن است با افزایش خطر سقط جنین یا اختلالات تکاملی اولیه همراه باشد. اگرچه شواهد قطعی در همه موارد وجود ندارد، اما اصل بر پرهیز از مصرف است.
• سه‌ماهه دوم بارداری: در این مرحله نیز مصرف فقط در صورت ضرورت و با کمترین دوز مناسب مجاز است. استفاده طولانی‌مدت یا خودسرانه می‌تواند بر عملکرد کلیه جنین و مایع آمنیوتیک تاثیر منفی بگذارد.
• سه‌ماهه سوم بارداری: مصرف قرص دیکلوفناک در این دوره به طور کامل ممنوع است. این دارو می‌تواند باعث بسته شدن زودرس مجرای شریانی جنین، اختلال عملکرد کلیه جنین و افزایش خطر عوارض قلبی و زایمان زودرس شود.

تداخل دارویی قرص دیکلوفناک

برخی از تداخل دارویی قرص دیکلوفناک شامل موارد زیر است:

• تداخل خطرناک: زالتوپروفن، اوروکیناز، تنوکسیکام، تالنیفلومات، پلوبیپروفن، اوماستاکسین، مورنیفلومات، میفامورتید، ماسیمورلین، فلوکتافنین، دکس کتوپروفن، دفریپرون
• افزایش اثرات داروها توسط دیکلوفناک: ورتپورفین، ونکومایسین، تولپریسون، داروهای ترومبولیتیک، تاکرولیموس، ریواروکسابان، پورفیمر، اوماستاکسین، اوبینوتوزومب، نالمیفن، متوترکسات، متفورمین، هپارین، هالوپریدول، اپلرنون، انوکساپارین، ادوکسابان

شرایط نگهداری دیکلوفناک

قرص دیکلوفناک باید در دمای اتاق و به دور از نور و رطوبت نگهداری شود. توجه داشته باشید که اشکال دارویی مختلف از جمله قرص، شربت، شیاف، کرم، محلول وغیره باید دور از دسترس کودکان و حیوانات نگهداری شوند.

کلام آخر

این مقاله به بررسی کاهش درد و التهاب با قرص دیکلوفناک، از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز پرداخت. این دارو با خاصیت ضد التهابی و مسکنی که دارد، به تسکین دردهای مرتبط با آرتروز، آسیب‌های عضلانی و بیماری‌های التهابی کمک می‌کند. با این حال، مصرف دیکلوفناک باید تحت نظر پزشک و با رعایت دوز تجویزی باشد تا از بروز عوارض جانبی احتمالی نظیر مشکلات گوارشی، آسیب به کلیه‌ها و قلب جلوگیری شود.