آلترتامین

کپسول آلترتامین برای چیست؟

آلترتامین (Altretamine) یک داروی شیمی‌درمانی است که برای درمان سرطان تخمدان پیشرفته تجویز می‌شود. این دارو زمانی تجویز می‌شود که سایر درمان‌ها برای بیمار پاسخگو نبوده است. این قرص در سنتز DNA و RNA سلول‌های سرطانی، موجب توقف رشد و تکثیر آن‌ها می‌شود. مصرف آن باید دقیقاً تحت نظر پزشک و طبق پروتکل‌های مشخص باشد.

کاربرد یا موارد مصرف این دارو به شرح زیر است:

• درمان سرطان تخمدان پیشرفته
• کاربرد ثانویه در سایر سرطان‌ها شامل سرطان ریه سلول کوچک، لنفوم هوچکین و لنفوم غیر هوچکین و سرطان دهانه رحم

فواید کپسول آلترتامین

این دارو دارای کاربرد و فواید متعددی است که در ادامه به آن می‌پردازیم:

• کنترل بیماری پیشرفته: اصلی‌ترین فایده این دارو، کنترل بیماری و مهار رشد تومور در موارد سرطان تخمدان پیشرفته است، به خصوص زمانی که سایر درمان‌های خط اول پاسخ نداده‌اند یا بیماری عود کرده است.
• گزینه درمانی برای موارد مقاوم: این دارو به عنوان یک گزینه شیمی‌درمانی موثر برای بیمارانی عمل می‌کند که به درمان‌های استاندارد مبتنی بر پلاتین مقاوم شده‌اند و راهکار دیگری پیش روی آن‌ها نیست.
• مکانیسم عمل اختصاصی: آلترتامین به عنوان یک عامل آلکیله‌کننده، با آسیب رساندن به DNA سلول‌های سرطانی، از تکثیر و گسترش آن‌ها جلوگیری کرده و موجب کوچک شدن تومور می‌شود.
• فرم خوراکی: برخلاف بسیاری از داروهای شیمی‌درمانی که نیاز به تزریق وریدی در بیمارستان دارند، این دارو به شکل قرص موجود است که این امکان را فراهم می‌آورد تا بیماران بخشی از درمان را در منزل دریافت کنند.

نحوه مصرف آلترتامین

مصرف آلترتامین باید تحت نظر پزشک و طبق پروتکل دقیق باشد. این دارو به صورت چرخه‌های ۱۴ یا ۲۸ روزه و پس از غذا تجویز می‌شود تا عوارض گوارشی کاهش یابد. دوز آن بر اساس سطح بدن بیمار محاسبه شده و به دوزهای منقسم روزانه تقسیم می‌گردد. برای بهترین اثرگذاری، نحوه مصرف زیر را دنبال کنید.

• بیماران قرص را به صورت کامل همراه با یک لیوان آب مصرف کرده و از جویدن یا خرد کردن قرص خودداری کنید. خرد کردن یا جویدن قرص، منجر به آزادسازی فوری و در نتیجه عوارض جانبی خواهد شد.
• این قرص یک داروی شیمی‌درمانی است و بیماران نباید بدون دستور پزشک، دوز مصرفی خود را افزایش یا کاهش دهند. افزایش دوز مصرفی بدون هماهنگی با پزشک، تاثیری بر روی سلامتی شما نداشته و تنها باعث عوارض می‌شود.
• دوز روزانه کل به ۲ تا ۴ دوز منقسم (مثلاً صبح، ظهر، عصر) تقسیم می‌شود. ۱۴ روز مصرف مداوم دارو، به دنبال آن ۱۴ روز استراحت، که یک چرخه درمانی ۲۸ روزه را تشکیل می‌دهد.

بهترین زمان مصرف آلترتامین

زمان مصرف آلترتامین پس از غذا است. این کار باعث کاهش عوارض گوارشی شایع مانند حالت تهوع و استفراغ خواهد شد. دوز روزانه معمولاً توسط پزشک به ۲ تا ۴ قسمت تقسیم می‌شود (مثلاً صبح، عصر) و در چرخه‌های مشخص (مثلاً ۱۴ روز مصرف و ۱۴ روز استراحت) استفاده می‌گردد. همچنین، بیماران می‌توانند با مشورت پزشک از قرص تقویت سیستم ایمنی بدن استفاده کنند.

نحوه عملکرد آلترتامین

آلترتامین یک عامل آلکیله کننده است که به صورت خوراکی مصرف می‌شود. پس از جذب، در بدن متابولیزه شده و به ترکیبات فعال تبدیل می‌شود. این metabolitics با اتصال به DNA سلول‌های سرطانی، باعث ایجاد پیوندهای عرضی (cross-links) و آسیب به ساختار DNA می‌شوند. این آسیب منجر به توقف سنتز DNA و RNA شده و در نهایت مرگ سلول سرطانی (آپوپتوز) را القا می‌کند.

اشکال دارویی آلترتامین

این دارو در اشکال کپسول خوراکی 50 میلی‌گرم تولید می‌شود. در ایران، ممکن است این دارو با نام اصلی (ژنریک) آلترتامین یا برندهای دیگر توسط داروسازی‌ها ارائه شود. نوع، دوز و دسترسی دقیق آن همیشه باید از طریق داروخانه‌های مجاز و تحت نظر پزشک متخصص بررسی شود.

عوارض قرص آلترتامین

آلترتامین عوارض قابل توجهی دارد. شایع‌ترین عوارض این دارو گوارشی است که برخی از آن شامل تهوع، استفراغ و بی‌اشتهایی است. همچنین می‌تواند باعث سرکوب مغز استخوان (کاهش گلبول‌های سفید، قرمز و پلاکت‌ها) شود که خطر عفونت، کم‌خونی و خونریزی را افزایش می‌دهد. برخی از عوارض شایع این دارو عبارتند از:

• حالت تهوع
• استفراغ
• درد شکمی
• بی‌اشتهایی
• نوروپاتی محیطی (بی‌حسی، گزگز یا درد در دست‌ها و پاها)
• آتاکسی (عدم تعادل و هماهنگی)
• لرزش
• سرگیجه
• تغییرات خلقی یا افسردگی

مهم‌ترین و جدی‌ترین عارضه آلترتامین، سرکوب شدید مغز استخوان است که منجر به کاهش خطرناک گلبول‌های سفید (افزایش خطر عفونت‌های تهدیدکننده)، کاهش پلاکت (خطر خونریزی شدید) و کم‌خونی می‌شود. عارضه جدی دیگر نوروپاتی محیطی پیشرونده است که می‌تواند باعث درد، بی‌حسی و ضعف عضلانی شدید شود. در صورت مشاهده علائم این عوارض، تماس فوری با پزشک ضروری است.

موارد احتیاط

قبل از مصرف، اگر به آن یا سایر ترکیبات موجود در دارو حساسیت دارید، از مصرف خودداری کنید. برخی از موارد احتیاط کپسول آلترتامین به شرح زیر است:

• این کپسول باعث سرکوب مغز استخوان می‌شود. انجام آزمایش خون (CBC) قبل از هر چرخه درمان و در طول آن برای بررسی سطح گلبول‌های سفید، قرمز و پلاکت‌ها الزامی است تا از خطر عفونت، خونریزی یا کم‌خونی شدید جلوگیری شود.
• از آنجایی که دفع دارو از طریق کلیه و کبد است، در بیماران با نقص در عملکرد این اندام‌ها باید با احتیاط فراوان و احتمالاً با دوز کاهش‌یافته استفاده شود، زیرا خطر تجمع دارو و سمیت افزایش می‌یابد.
• مصرف این دارو می‌تواند باعث بروز یا تشدید نوروپاتی محیطی (بی‌حسی، گزگز یا درد در دست و پا) شود. در صورت بروز این علائم، پزشک باید فوراً مطلع شود، زیرا ممکن است نیاز به تغییر دوز یا قطع موقت دارو باشد.
• این دارو در بیماران با نقض در عملکرد این اندام‌ها باید با احتیاط فراوان و احتمالا با دور کاهش‌یافته استفاده شود.
• در بیماران با نارسایی کبد یا کلیه، باید با احتیاط و با دوز کاهش‌یافته مصرف شود.

منع مصرف آلترتامین

موارد منع مصرف و خطرات استفاده از کپسول آلترتامین به شرح زیر است:

• حساسیت شدید (هایپرسنسیتیویتی) به آلترتامین یا یک از اجزای تشکیل‌دهنده دارو
• بارداری یا شیردهی
• تعداد بسیار پایین سلول‌های خونی (سیتوپنی شدید) پیش از شروع درمان

مصرف آلترتامین در بارداری

مصرف آلترتامین در بارداری به طور مطلق ممنوع است. این دارو به دلیل مکانیسم اثر خود (عامل آلکیله کننده) می‌تواند باعث ناهنجاری‌های مادرزادی شدید یا مرگ جنین شود. زنان در سن باروری که این دارو را مصرف می‌کنند، باید از دو روش مطمئن جلوگیری از بارداری (همزمان) در طول درمان و برای مدتی پس از آن استفاده کنند. در صورت شک به بارداری، باید مصرف دارو را قطع کرده و با پزشک مشورت کنند.

تداخل دارویی آلترتامین

• داروهای سرکوب‌کننده مغز استخوان (مانند سیکلوفسفامید)
• داروهای متابولیزه‌شده توسط CYP450
• داروهای ضد تشنج (مانند فنی‌توئین)

شرایط نگهداری آلترتامین

کپسول آلترتامین باید در دمای اتاق (۱۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد)، دور از رطوبت و نور مستقیم نگهداری شوند. دارو را در بسته‌بندی اصلی خود قرار داده و آن را دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی نگه دارید.

کلام آخر

این مقاله به بررسی درمان سرطان تخمدان پیشرفته با کپسول آلترتامین، از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز پرداخت. با توجه به نتایج بالینی مثبت و عوارض جانبی کمتر نسبت به روش‌های سنتی، آلترتامین به عنوان یک درمان هدفمند، امیدهای جدیدی را برای بیماران مبتلا به سرطان تخمدان پیشرفته به ارمغان می‌آورد. با این حال، توجه داشته باشید که مصرف این کپسول باید تحت نظر پزشک یا متخصص باشد.