قرص مترونیدازول

قرص مترونیدازول برای چیست؟

مترونیدازول (Metronidazole) یک آنتی بیوتیک و ضد انگل است که برای درمان بسیاری از عفونت ها استفاده می‌شود. این دارو متعلق به دسته‌ای از آنتی بیوتیک ها به نام نیتروایمیدازول است. داروی مترونیدازول با مهار رشد باکتری ها و پروتوزوآها عمل می‌کند. مثلا یکی از کاربردهای این قرص، کمک به درمان عفونت‌های ادراری واژن است. معمولا دوره مصرف این قرص 10 روز است. قرص مترونیدازول در دوزهای مختلف مثل ۲۵۰ و ۵۰۰ در دسترس است و فقط با تجویز پزشک قابل تهیه است.

در رابطه با قرص مترونیدازول به این پادکست گوش دهید:

آیا می‌توان از قرص مترونیدازول برای عفونت واژن استفاده کرد؟

بله، عفونت واژن اگر باکتریایی باشد، جهت درمان آن اغلب Metronidazole به صورت قرص خوراکی یا شیاف تجویز می‌شود. عفونت‌های خفیف با قرص مترونیدازول 250 هم ممکن است بهبود یابند اما برای عفونت‌های شدید واژن در زنان اغلب شیاف تجویز می‌شود. واژینوز باکتریایی (Bacterial vaginosis) و تریکومونیازیس (trichomoniasis)، با این دارو قابل درمان است. 

توجه کنید که این دارو حتماً باید توسط پزشک زنان برای شما تجویز شود. لطفاً دوز و مدت زمان مصرفی را که پزشک تعیین کرده است، به دقت دنبال کنید. حتی پس از بهبودی ظاهری، تکمیل کامل دوره درمان برای از بین بردن قطعی عفونت بسیار ضروری است.

طریقه مصرف داروی مترونیدازول برای عفونت واژن

شدت عفونت واژن، مقدار دقیق دوز مصرف مترونیدازول را مشخص می‌کند. همان طور که اشاره کردیم این دارو در دو دوز 250 و 500 میلی‌گرم عرضه می‌شود. برای عفونت‌های خفیف، مترونیدازول 250 معمولا هر 8 ساعت یکبار تجویز می‌شود. اما اگر عفونت شدید باشد، اغلب پزشک مترونیدازول 500 را توصیه می‌کند. دوز دقیق دارو برای عفونت واژن توسط پزشک باید تعیین شود. همچنین گاهی نیاز است در مواردی که عفونت شدید است، از شیاف مترونیدازول استفاده شود.

طریقه مصرف قرص مترونیدازول 500 برای عفونت واژن

برای درمان عفونت‌های باکتریایی متوسط تا شدید اغلب قرص مترونیدازول ۵۰۰ هر 8 ساعت یکبار یعنی 3 بار در روز تجویز می‌شود. دوره درمان معمولا تا 10 روز باید ادامه یابد. با این حال باز هم تاکید می‌کنیم که دوز دقیق این دارو حتما توسط پزشک باید تعیین شود.

طریقه مصرف قرص مترونیدازول 250 برای عفونت واژن

قرص مترونیدازول ۲۵۰ در اکثر موارد به منظور درمان عفونت هر 8 ساعت یکبار تجویز می‌شود. یعنی روزانه 3 بار باید مورد استفاده قرار گیرد. با این حال سن فرد و شرایط بیماری در تعیین دوز دقیق بسیار تعیین کننده است. پس حتما توسط پزشک متخصص باید مشخص شود.

چنانچه برای درمان عفونت واژن از این دارو استفاده می‌کنید، در دوره درمان از برقراری رابطه جنسی با همسر خود بپرهیزید. در این دوران حتی خرید کاندوم هم موجب مجاز شدن رابطه جنسی نمی‌شود.

هر نوع عفونت در واژن با مترونیدازول قابل درمان نیست. پس خودسرانه از این دارو استفاده نکنید. دقت داشته باشید که دوره درمان حتما باید کامل شود تا به نتیجه مطلوب برسید. به منظور جلوگیری از عفونت واژن استفاده از ژل بهداشتی بانوان را به شما پیشنهاد می‌دهیم.

در چه مواردی قرص مترونیدازول تجویز می‌شود؟

وقتی عامل یک بیماری یک باکتری بی هوازی یا پروتوزوآ باشد، جهت درمان از مترونیدازول استفاده می‌شود. این باکتری‌ها معمولا در قسمت‌هایی از بدن ایجاد عفونت می‌کنند که بسته است و اکسیژن وجود ندارد. مثل: لثه، حفره لگنی و شکمی مانند روده. جهت درمان عفونت‌های تناسلی (واژینال) بانوان که عامل باکتریایی داشته باشد نیز اغلب از این دارو استفاده می‌شود. به منظور پیشگیری از عفونت، پیش از جراحی‌های تناسلی و شکمی نیز گاهی مترونیدازول مورد تجویز قرار می‌گیرد. در رژیم‌های درمانی عفونت ناشی از هلیکوباکتر پیلوری هم از قرص مترونیدازول در کنار آموکسی سیلین استفاده می‌کنند.

نام رایج دارو: 

• مترونیدازول – Metronidazole

برخی از نام‌های تجاری قرص مترونیدازول:

• فلاژیل
• متوژیل
• فلاژیکس
• متروماکس

دوزهای مختلف قرص مترونیدازول

قرص مترونیدازول در دو دوز رایج ۲۵۰ و ۵۰۰ میلی‌گرم در دسترس است و بسته به نوع و شدت عفونت، سن و شرایط پزشکی بیمار تجویز می‌شود. 

• مترونیدازول ۲۵۰ میلی‌گرم: بیشتر برای عفونت‌های خفیف یا در بیمارانی با سن و وزن پایین تجویز می‌شود.
• مترونیدازول ۵۰۰ میلی‌گرم: در موارد شدیدتر و برای بزرگسالان یا افرادی با وزن بالاتر مناسب است.

محتوای هر دو قرص یکسان است و تنها تفاوت آن‌ها در مقدار ماده‌ی مؤثره می‌باشد. مصرف دارو باید دقیقاً طبق دستور پزشک انجام شود؛ زیرا مصرف کمتر یا بیشتر از حد نیاز می‌تواند عوارض جدی به همراه داشته باشد. این دارو فقط با نسخه پزشک از داروخانه قابل تهیه است.

کاربرد قرص مترونیدازول 250

این دارو برای درمان عفونت‌های باکتریایی بی‌هوازی بسیار مؤثر است. این عفونت‌ها می‌توانند در نواحی مختلف بدن رشد کنند. از جمله:

• دستگاه گوارش: مانند آبسه‌های شکمی، کولیت سودوممبرانوس
• سیستم تناسلی و ادراری:مانند بیماری التهابی لگن (PID)، عفونت‌های واژینال (واژینوز باکتریایی)
• پوست و بافت نرم: مانند زخم‌های عفونی، آبسه‌های پوستی
• ریه‌ها و دستگاه تنفسی: مانند آبسه ریه، پنومونی آسپیراسیون

مکانیسم اثر قرص مترونیدازول

مکانیسم اثر این قرص به صورت عمده مربوط به مهار سنتز DNA در سلول‌های میکروبی است. مترونیدازول به خصوص در درمان عفونت‌های ناشی از باکتری‌ها و انگل‌ها موثر است. در ادامه چگونگی اثر آن را توضیح می‌دهیم:

• نفوذ به سلول میکروبی: مترونیدازول ابتدا وارد سلول‌های میکروبی می‌شود. این دارو برای میکروارگانیسم‌هایی که در شرایط کم‌اکسیژن یا بی‌هوازی زندگی می‌کنند، مؤثر است.
• اکسیداسیون و فعال‌سازی: در داخل سلول میکروبی، مترونیدازول تحت تأثیر آنزیم‌های میکروبی قرار می‌گیرد و به یک ترکیب فعال تبدیل می‌شود. این ترکیب فعال به DNA میکروب حمله می‌کند.
• تداخل با DNA: ترکیب فعال مترونیدازول با DNA میکروب‌ها واکنش داده و ساختار DNA را تغییر می‌دهد. این تغییرات موجب شکستن رشته‌های DNA می‌شود که در نهایت مانع از تکثیر و رشد میکروب‌ها می‌شود.

اشکال دارویی مترونیدازول

مترونیدازول در فرم‌های دارویی زیر تولید می‌شود:

• قرص خوراکی و سوسپانسیون
• ژل و شیاف واژینال
• ویال تزریقی
• ژل موضعی
• کیسه آماده تزریق

سرم مترونیدازول برای چیست؟

سرم مترونیدازول همان کیسه آماده تزریق است. سرم مترونیدازول به صورت وریدی (از طریق رگ) برای درمان عفونت‌های سیستمیک و شدید به کار می‌رود، به خصوص زمانی که بیمار قادر به مصرف دارو به صورت خوراکی (قرص یا شربت) نیست یا نیاز به اثرگذاری سریع دارو وجود دارد.

ژل مترونیدازول چیست؟

داروی مترونیدازول در اشکال مختلفی تولید می‌شود. ژل موضعی مترونیدازول برای درمان برخی بیماری‌های پوستی مجاز است. توجه کنید از استفاده از این نوع دارو در ناحیه دهان، بینی، چشم، گوش و واژن باید پرهیز کرد.

ژل واژینال مترونیدازول نوع دیگری از این دارو است که به طور خاص برای بهبود عفونت واژن تولید شده و باید با استفاده از اپلیکاتور مصرف شود. در زمان استفاده از این دارو، از مصرف دوش واژینال خودداری کنید.

خواص ژل مترونیدازول

خواص اصلی ژل مترونیدازول به اثرات ضد باکتریایی و ضد التهابی آن بازمی‌گردد.

• ضدالتهاب قوی: کاهش قرمزی، تورم و التهاب در روزاسه
• ضد باکتری و ضد انگل: از بین برنده باکتری‌های بی‌هوازی و برخی انگل‌ها
• کاهش قرمزی و برافروختگی: بهبود تدریجی علائم پوستی

قرص مترونیدازول در درمان چه بیماری‌هایی استفاده می‌شود؟

به منظور درمان بیماری‌های زیر ممکن است قرص مترونیدازول توسط پزشک تجویز شود: 

1– عفونت های دستگاه گوارش

مترونیدازول یک آنتی بیوتیک است که برای درمان عفونت‌های گوارشی نیز کاربرد دارد. هلیکوباکتر پیلوری، گاستریت (ورم معده) و زخم معده اختلالات گوارشی هستند که به منظور بهبود آنها ممکن است Metronidazole توسط پزشک تجویز شود. همچنین گاهی از این دارو برای درمان تریکومونیازیس، ژیاردیازیس و آمیبیازیس که عفونت‌های انگلی هستند، استفاده می‌شود.

2- عفونت های پوستی

داروی مترونیدازول به منظور درمان عفونت‌های پوستی مثل روزاسه، آکنه و عفونت‌های پوستی که ناشی از باکتری‌های بی هوازی باشد، تجویز می‌شود. همچنین در درمان زخم‌های عفونی مانند زخم پای دیابتی، زخم بستر و آبسه‌ها کاربرد دارد. یکی دیگر از موارد مصرف داروی مترونیدازول برای پیشگیری و درمان سریع عفونت‌های پوستی در نواحی جراحی شده مانند شکم و لگن است.

3- قرص مترونیدازول برای عفونت لگن

عفونت لگن یک عفونت جدی دستگاه تناسلی زنان است که می‌تواند شامل رحم، لوله‌های فالوپ و تخمدان‌ها شود. این عفونت معمولاً به دنبال عفونت‌های باکتریایی مقاربتی مانند کلامیدیا و سوزاک ایجاد می‌شود، اما ممکن است به دلیل باکتری‌های دیگری نیز رخ دهد. قرص مترونیدازول یکی از داروهای بسیار مهم و رایج در درمان عفونت التهابی لگن است.

4- عفونت های ریه

قرص مترونیدازول دارویی موثر در برابر باکتری‌های بی هوازی است. اگر در ذات الریه و برونشیت، عفونت‌های باکتریایی نقش داشته باشند، ممکن است این دارو تجویز شود. اما اغلب در کنار Metronidazole برای درمان قطعی به داروهای دیگری هم نیاز است که بیمار باید آنها را مورد استفاده قرار دهد.

5- عفونت های مغز و اعصاب

ممکن است مترونیدازول روی درمان مننژیت و عفونت مغزی باکتریایی تاثیر مثبتی داشته باشد. با این حال داروهای دیگری هم به طور همزمان باید مورد استفاده قرار گیرد تا روند بیماری رو به بهبود رود.

6– مترونیدازول برای عفونت کلیه

مترونیدازول معمولا داروی خط اول برای درمان عفونت‌های کلیه نیست. عفونت‌های کلیه اغلب توسط باکتری‌های هوازی (مانند E. coli) ایجاد می‌شوند که مترونیدازول در برابر آن‌ها به طور معمول موثر نیست.

مترونیدازول عمدتاً برای درمان عفونت‌هایی که توسط باکتری‌های بی‌هوازی یا برخی انگل‌ها ایجاد می‌شوند، کاربرد دارد. در صورتی که عفونت کلیه به دلیل وجود باکتری‌های بی‌هوازی خاص (که نادر است) یا به عنوان بخشی از یک عفونت پیچیده‌تر (مانند آبسه) باشد، پزشک ممکن است مترونیدازول را در کنار سایر آنتی‌بیوتیک‌ها تجویز کند.

7– مترونیدازول برای عفونت دندان

مترونیدازول یک آنتی‌بیوتیک بسیار مهم در دندانپزشکی است که برای درمان عفونت‌های ناشی از باکتری‌های بی‌هوازی که در محیط دهان و لثه رشد می‌کنند، موثر است. این باکتری‌ها می‌توانند باعث بروز آبسه‌ها، عفونت‌های لثه و مشکلات دیگر شوند. مترونیدازول با تخریب DNA باکتری‌ها، به سرعت آن‌ها را از بین می‌برد و به کنترل عفونت کمک می‌کند. توجه کنید که مصرف مترونیدازول برای درمان عفونت‌های دهان و دندان تنها باید با دستور و تجویز دندانپزشک یا پزشک صورت گیرد.

8- قرص مترونیدازول برای بوی دهان

یکی از موارد مصرف مترونیدازول برای رفع بوی بد دهان ناشی از عفونت‌های باکتریایی است که پزشک تشخیص دهد. بوی بد دهان دلایل متعددی دارد که اصلی‌ترین آن‌ها بهداشت نامناسب دهان و دندان، خشکی دهان، عفونت‌های لثه، پوسیدگی دندان، و مشکلات گوارشی مانند رفلاکس معده است. 

9– قرص مترونیدازول برای سینوزیت

به‌طور معمول مترونیدازول خط اول درمان سینوزیت نیست. در مواردی که سینوزیت به علت عفونت باکتریایی باشد و به خصوص اگر علائم شدید یا طولانی‌مدت باشند (بیش از ۱۰ روز)، پزشک ممکن است آنتی‌بیوتیک تجویز کند. آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند آموکسی سیلین، آموکسی سیلین کلاوولانات، و در مواردی اریترومایسین یا داکسی سایکلین، بیشتر برای درمان سینوزیت باکتریایی تجویز می‌شوند.

با این حال، در برخی شرایط، مترونیدازول ممکن است به عنوان بخشی از درمان سینوزیت، به خصوص در سینوزیت مزمن، سینوزیت با منشأ دندانی یا حساسیت به سایر آنتی‌بیوتیک‌ها می‌تواند بسیار مؤثر باشد.

10- مترونیدازول برای اسهال

قرص مترونیدازول ضد باکتری بوده و جهت درمان عفونت‌های باکتریایی و عفونت‌های تک یاخته‌ای بی هوازی مانند عفونت‌های ژیاردیا و تریکوموناس کاربرد دارد. در برخی موارد به منظور درمان مشکلات روده و همچنین اسهال هم از این دارو استفاده می‌شود. قرص مترونیدازول ممکن است برای همه انواع اسهال مناسب نباشد؛ بنابراین برای درمان اسهال خودسرانه به سراغ آن نروید. ممکن است لازم باشد از قرص ضد اسهال دیگری استفاده شود.

11- مترونیدازول برای بواسیر

بواسیر بیماری دردناکی است که به آن هموروئید هم می‌گویند. بعد از عمل هموروئید بعضی از پزشکان به منظور کاهش احتمال عفونت مترونیدازول را تجویز می‌کنند. از طرف دیگر اگر هموروئید با باکتری عفونی شود، جهت بهبود آن می‌توان از یک دوره آنتی بیوتیک مثل مترونیدازول استفاده نمود. در حالت کلی مترونیدازول برای درمان بواسیر کاربرد ندارد و از داروهای هموروئید دیگری باید استفاده شود.

12- قرص مترونیدازول برای سرماخوردگی

مترونیدازول نوعی آنتی بیوتیک است که با از بین بردن باکتری‌ها و ممانعت از رشد آنها عملکرد خود را انجام می‌دهد. سرماخوردگی و آنفولانزا بیماری‌های ویروسی هستند نه باکتریایی. بنابراین مترونیدازول برای درمان سرماخوردگی مناسب نیست؛ مگر آنکه پزشک به دلایلی آن را تجویز کرده باشد. پس خودسرانه در کنار شربت سرماخوردگی از مترونیدازول استفاده نکنید.

13- قرص مترونیدازول برای عفونت گوش

پزشکان مترونیدازول برای درمان عفونت گوش را جزء داروهای خط اول به حساب نمی‌آورند. اما در موارد خاصی که عفونت ناشی از باکتری‌های بی‌هوازی باشد یا به درمان‌های معمول پاسخ ندهد، می‌تواند یک گزینه مؤثر و حیاتی باشد. همچنین توصیه می‌کنیم برای جلوگیری از مقاومت آنتی‌بیوتیکی و اطمینان از ریشه‌کن شدن کامل عفونت، باید دوره درمان را طبق دستور پزشک به طور کامل به پایان برسانید. 

14- قرص مترونیدازول برای گلو درد

در اغلب موارد، گلودرد ناشی از عفونت‌های ویروسی مانند سرماخوردگی یا آنفولانزا است که با مصرف آنتی‌بیوتیک درمان نمی‌شود. مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها برای عفونت‌های ویروسی بی‌فایده است و می‌تواند به مقاومت آنتی‌بیوتیکی در آینده منجر شود. بنابراین مترونیدازول یک درمان معمول برای گلودرد نیست و فقط در شرایط بسیار خاص و با تشخیص و تجویز پزشک، به خصوص در مواردی که باکتری‌های بی‌هوازی درگیر باشند، استفاده می‌شود.

15- عفونت های استخوان و مفاصل

برخی از عفونت‌های استخوان و مفاصل با مترونیدازول قابل درمان است. همچنین ممکن است به منظور درمان بیماری لایم که نوعی عفونت اسپیروکتی است این دارو تجویز شود. برای درمان این نوع عفونت‌ها اغلب به جز قرص مترونیدازول از داروها یا آنتی بیوتیک‌های دیگری هم استفاده می‌شود.

16- درمان عفونت ادراری با مترونیدازول

مترونیدازول برای درمان عفونت ادراری اگر عامل ایجاد عفونت، باکتریایی باشد، کاربرد دارد. در این موارد عموما تجویز پزشک این است که قرص مترونیدازول 500 به مدت 1 هفته مورد استفاده قرار گیرد. با این حال بسته به شرایط بیمار ممکن است داروی دیگری جایگزین شود یا اینکه metronidazole در دوز دیگری تجویز گردد. تشخیص اینکه برای عفونت ادراری، داروی metronidazole داروی مناسبی است یا خیر، فقط به دست پزشک متخصص باید صورت گیرد.

طریقه مصرف مترونیدازول

در رابطه با نحوه استفاده از Metronidazole به موارد زیر دقت نمایید:

• مترونیدازول را دقیقا مطابق با دستور پزشک مورد مصرف قرار دهید. مقدار مصرف باید توسط پزشک تعیین شود.
• نسخه خود و بروشور دارو را با دقت مطالعه کنید.
• مترونیدازول خوراکی به صورت خوراکی و نوع تزریقی آن به صورت تزریق در ورید باید مورد استفاده قرار گیرد. اگر فرد نتواند از طریق دهان این دارو را مورد استفاده قرار دهد، این دارو برای وی تزریق خواهد شد.
• سوسپانسیون خوراکی این دارو را قبل از مصرف تکان دهید و برای اندازه‌گیری دوز مورد استفاده خود از قاشق موجود در محصول استفاده نمایید.
• قرص آهسته رهش مترونیدازول را به طور کامل قورت دهید و از له کردن، جویدن یا شکاندن آن بپرهیزید.
• اگر علائم عفونت واژن داشته و در حال درمان هستید، ممکن است شریک جنسی شما نیز نیاز به مصرف مترونیدازول داشته باشد.
• به منظور اثربخشی بیشتر این دارو بهتر است آن را هر روز در ساعت مشخصی مورد استفاده قرار دهید.
• چنانچه از شیاف واژینال مترونیدازول استفاده می‌کنید، شیاف را از پوشش خارج کرده، به پشت بخوابید. زانوها را خم کرده با انگشت شیاف را فشار دهید تا به داخل راه یابد. چند دقیقه در همین وضعیت بمانید تا دارو کاملا در محل مناسب خود قرار گیرد.

طریقه مصرف شیاف مترونیدازول در دوران بارداری

داروی مترونیدازول در گروه B است بنابراین مصرف مترونیدازول در دوران بارداری، به ویژه در سه ماه اول باید با احتیاط و تنها در صورت لزوم و تشخیص پزشک صورت گیرد. پزشک پس از ارزیابی کامل با توجه به خطرات احتمالی برای جنین و فواید دارو اقدام به تجویز می‌کند.

توجه داشته باشید که شیاف واژینال مترونیدازول معمولا برای درمان عفونت‌های واژینال مانند واژینوز باکتریایی یا تریکومونیازیس در بارداری توسط پزشک تجویز می‌شود. بنابراین از مصرف خودسرانه شیاف مترونیدازول در دوره بارداری جداً خودداری کنید.

مصرف مترونیدازول در شیردهی

در صورتی که قصد باردار شدن دارید، باردار هستید یا در دوران شیردهی به سر می‌برید، قبل از مصرف مترونیدازول باید پزشک را در جریان قرار دهید. در حین مصرف مترونیدازول شیردهی به کودک توصیه نمی‌شود؛ مگر آنکه پزشک توصیه کرده باشد.

احتیاط های لازم قبل از مصرف داروی مترونیدازول

اگر به مترونیدازول، سکنیدازول یا تینیدازول حساسیت دارید نباید از این دارو استفاده کنید. همچنین در موارد زیر نیز این دارو نباید مورد استفاده قرار گیرد:

• در صورتی‌که فرد ظرف 3 روز گذشته الکل مصرف کرده باشد.
• چنانچه در 3 روز گذشته فرد غذاها یا داروهای حاوی پروپیلن گلیکول خورده باشد.
• در 14 روز گذشته فرد دی سولفیرام (آنتابوس) مصرف کرده باشد.
• از مترونیدازول برای درمان تریکومونیازیس در سه ماهه اول بارداری نباید استفاده شود. در صورت بارداری باید به پزشک خود اطلاع دهید.
• مصرف مترونیدازول برای درمان عفونت‌های واژن در دخترانی که هنوز قاعدگی را تجربه نکرده‌اند، تایید نشده است.
• تا 24 ساعت پس از مصرف مترونیدازول نباید به کودک شیر مادر داد.

جهت اطمینان خاطر اگر مشکلات زیر را دارید، قبل از شروع به مصرف Metronidazole پزشک را در جریان بگذارید:

• بیماری‌های کبد و کلیه
• اختلال ریتم قلب
• کم‌خونی (کمبود گلبول‌های قرمز یا سفید)
• عفونت قارچی در هر نقطه از بدن
• اختلال عصبی

در مطالعات حیوانی داروی مترونیدازول باعث ایجاد سرطان شده است. با این حال مشخص نیست که این عارضه در انسان هم اتفاق می‌افتد یا نه. پس هرگز خودسرانه به سراغ مصرف مترونیدازول نروید.

دوره مصرف مترونیدازول

در حالت کلی پزشکان معمولا توصیه می‌کنند که فرم خوراکی این دارو 2 تا 3 نوبت در روز مورد استفاده قرار گیرد. مترونیدازول اغلب برای یک دوره 10 روزه تجویز می‌شود. اما به دستور پزشک گاه می‌توان مصرف را حداکثر تا 14 روز ادامه داد. این دارو بهتر است همراه با میان وعده یا پس از غذا استفاده شود.

عوارض قرص مترونیدازول

همانطور که بیان شد، این قرص یک آنتی‌بیوتیک قوی است که در برخی بیماران با عوارض خفیف تا شدیدی همراه است. برخی از عوارض شایع مترونیدازول عبارتند از:

• حالت تهوع و استفراغ
• درد و ناراحتی معده
• بی‌اشتهایی
• خشکی دهان یا طعم بد در دهان (طعم فلزی در دهان)
• سردرد
• اسهال یا یبوست

در برخی موارد نادر، ممکن است فرد دچار واکنش‌های آلرژیک شدید شود که می‌تواند شامل تورم صورت یا زبان، مشکل در تنفس یا کهیر باشد. در صورت بروز عوارض جانبی جدی زیر، به پزشک مراجعه کنید:

• واکنش‌های آلرژیک (از جمله تنگی نفس، خارش، کهیر و غیره)
• مشکلات کبدی (زردی پوست یا چشم‌ها)
• اختلالات عصبی (شامل گیجی، تشنج یا بی‌حسی دست‌ها و پاها)
• تغییرات در خون

عوارض قرص مترونیدازول در مردان

مصرف مترونیدازول می‌تواند در مردان عوارضی ایجاد کند که معمولا خفیف و موقت هستند:

• گوارشی: تهوع، استفراغ، دل‌درد، طعم فلزی در دهان
• سیستم عصبی: سردرد، سرگیجه، بی‌حسی یا مورمور دست و پا
• ادرار و کبد: تیره شدن رنگ ادرار و در موارد نادر افزایش آنزیم‌های کبدی
• جنسی: کاهش موقت میل جنسی یا اختلال نعوظ در برخی افراد
• حساسیت پوستی: خارش، راش یا کهیر

موارد منع مصرف قرص مترونیدازول

• حساسیت به مترونیدازول یا سایر اجزاء دارو
• نارسایی کبدی شدید
• دوران بارداری و شیردهی
• اختلالات عصبی
• اختلالات خونی

بررسی منع مصرف مترونیدازول در بارداری

مصرف مترونیدازول در دوران بارداری باید با احتیاط انجام شود و تنها در صورتی که پزشک تشخیص دهد که فایده مصرف آن بیشتر از خطرات احتمالی برای جنین است، تجویز شود. دلایل خطر و منع مصرف این قرص به شرح زیر است:

• سه‌ماهه اول: توصیه نمی‌شود به دلیل خطر برای رشد اولیه جنین.
• سه‌ماهه دوم و سوم: در صورت ضرورت و تحت نظر پزشک قابل استفاده است.
• خطرات احتمالی: احتمال اختلال رشد یا نقص‌های مادرزادی گزارش شده، بنابراین فقط در شرایط ضروری باید مصرف شود.

هنگام مصرف ممکن است عوارض زیر مشاهده شوند. در این صورت فورا مصرف دارو باید قطع شده و پزشک در جریان قرار گیرد:

• بی حسی، سوزن سوزن شدن یا درد و سوزش در دست‌ها یا پاها
• اختلالات بینایی مثل درد پشت چشم
• ضعف عضلانی، مشکلات در گفتار یا هماهنگی اعضای بدن
• مشکل در صحبت
• تشنج
• تب، سفتی گردن و افزایش حساسیت به نور

تداخل دارویی مترونیدازول

برخی از داروها می‌توانند روی دیگر داروها اثر گذاشته، عوارض جانبی را افزایش دهند یا اثربخشی دارو را کم کنند. اگر قصد استفاده از قرص مترونیدازول را دارید، پزشک را در جریان همه داروهایی که مصرف می‌کنید، قرار دهید تا از لحاظ تداخل دارویی بررسی‌های لازم را به عمل آورد. مهم‌ترین داروهایی که با مترونیدازول تداخل دارند، شامل موارد زیر هستند:

• داروی آسم
• داروهای ضد افسردگی
• داروهای قلب یا فشار خون
• بوسولفان یا سایر داروهای سرطان
• لیتیوم یا سایر داروهای ضد روان پریشی
• رقیق کننده‌های خون مثل وارفارین، کومادین و جانتوون
• داروهای مورد استفاده برای درمان مالاریا، HIV یا سایر عفونت‌ها

البته این لیست کامل نیست و مترونیدازول حتی ممکن است با داروهای گیاهی و ویتامین‌ها نیز تداخل داشته باشد. پس باید با پزشک مشورت نمایید.

مترونیدازول و داروهای هورمونی جلوگیری از بارداری 

یک نگرانی رایج وجود دارد که همه آنتی‌بیوتیک‌ها می‌توانند باعث کاهش اثر قرص‌های ضد بارداری شوند. این باور عمومی درباره تأثیر مترونیدازول بر اثربخشی روش‌های پیشگیری از بارداری هورمونی نیز شایع است. اما آیا صحیح است؟

خیر، بر اساس تحقیقات و توصیه‌های مراکز معتبر پزشکی مانند سازمان کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC) و کالج آمریکایی متخصصین زنان و زایمان (ACOG)، مترونیدازول به طور معمول باعث کاهش اثربخشی داروهای هورمونی پیشگیری از بارداری (شامل قرص‌ها، پچ‌ها و حلقه‌ها) نمی‌شود. 

تداخل آنتی‌بیوتیک‌ها با قرص‌های ضد بارداری معمولاً به دلیل فعال‌سازی آنزیم‌های کبدی است که باعث تجزیه سریع‌تر هورمون‌های موجود در قرص می‌شوند. مترونیدازول جزو آنتی‌بیوتیک‌هایی نیست که این آنزیم‌ها را فعال کند.

مصرف مترونیدازول همراه با آموکسی سیلین

ترکیب مترونیدازول و آموکسی‌سیلین به دلیل تأثیر همزمان بر هر دو نوع باکتری هوازی و بی‌هوازی، یک روش درمانی قوی برای عفونت‌های باکتریایی پیچیده است. این ترکیب که تحت نظر پزشک و با تشخیص صحیح به کار می‌رود، نتایج بسیار مؤثری به همراه دارد. این ترکیب دارویی معمولاً برای درمان عفونت‌های دندان و دهان، گوارشی و التهابی لگن تجویز می‌شود.

مصرف همزمان سیپروفلوکساسین و مترونیدازول

ترکیب سیپروفلوکساسین و مترونیدازول به پزشک اجازه می‌دهد تا عفونت‌هایی را درمان کند که احتمالاً توسط هر دو نوع باکتری هوازی و بی‌هوازی ایجاد شده‌اند. این رویکرد به ویژه در عفونت‌های عمیق‌تر که دسترسی به اکسیژن کمتر است، مانند عفونت‌های داخل شکمی، عفونت‌های لگن، یا برخی عفونت‌های پوستی و دندانی، بسیار مفید است.

مصرف همزمان سفکسیم و مترونیدازول

ترکیب سفکسیم و مترونیدازول یک روش درمانی قوی و هم‌افزا (Synergistic) ایجاد می‌کند. این ترکیب به پزشک اجازه می‌دهد تا عفونت‌هایی را درمان کند که احتمالاً توسط هر دو نوع باکتری هوازی و بی‌هوازی ایجاد شده‌اند. این رویکرد به ویژه در عفونت‌های پیچیده‌تر که دسترسی به اکسیژن کمتر است، مانند عفونت‌های شکمی، عفونت‌های لگن، یا برخی عفونت‌های پوستی، بسیار مفید است.

مترونیدازول و الکل

از مصرف الکل در طول دوره درمان با مترونیدازول و حداقل تا ۴۸ ساعت پس از قطع دارو به شدت خودداری کنید. این ترکیب می‌تواند منجر به عوارض جدی و  شدید مانند تهوع، استفراغ، سردرد و درد شکم شود. این واکنش که به آن اثر دی‌سولفیرام یا واکنش شبه دی‌سولفیرام می‌گویند، به دلیل نحوه متابولیسم این دو ماده در بدن رخ می‌دهد. در موارد نادر و شدید، واکنش  شبه دی‌سولفیرام می‌تواند به عوارض خطرناک‌تری مانند آریتمی‌های قلبی، تشنج، یا حتی شوک منجر شود.

به خاطر داشته باشید که الکل ممکن است در برخی محصولات دیگر مانند دهان‌شویه‌ها، اسپری‌های تنفسی، شربت سرفه، شربت سرماخوردگی و حتی برخی داروهای مایع نیز وجود داشته باشد. به همین دلیل، هنگام مصرف مترونیدازول باید برچسب این محصولات را به دقت بررسی کنید.

مصرف قرص مترونیدازول به چه کسانی پیشنهاد نمی‌شود؟

مصرف قرص مترونیدازول به برخی از افراد و در شرایط خاص توصیه نمی‌شود یا باید با احتیاط فراوان و تحت نظارت دقیق پزشک انجام گیرد.

• حساسیت به مترونیدازول: افرادی که سابقه واکنش‌های آلرژیک به مترونیدازول یا سایر مشتقات نیترویمیدازول (مانند تینیدازول) دارند، نباید از این دارو استفاده کنند. علائم آلرژی می‌تواند شامل کهیر، تورم صورت، تنگی نفس و بثورات پوستی باشد.
• بیماری‌های کبدی شدید: از آنجا که مترونیدازول توسط کبد متابولیزه می‌شود، افراد دارای بیماری‌های کبدی جدی مانند نارسایی کبدی باید با احتیاط از این دارو استفاده کنند. دوز دارو ممکن است نیاز به تنظیم داشته باشد تا از تجمع آن در بدن و افزایش خطر عوارض جانبی جلوگیری شود.
• اختلالات خونی: در بیمارانی که دچار اختلالات خونی مانند کاهش تعداد گلبول‌های سفید (لکوسیتوپنی) یا سایر اختلالات مغز استخوان هستند، مصرف مترونیدازول باید با احتیاط صورت گیرد، زیرا ممکن است وضعیت را بدتر کند.
• بیماری‌های سیستم عصبی مرکزی (CNS): مترونیدازول می‌تواند در موارد نادر عوارض عصبی مانند تشنج، سرگیجه، سردرد یا بی‌حسی در دست و پا ایجاد کند. بنابراین، افرادی که سابقه بیماری‌های عصبی مانند صرع دارند، باید تحت نظر دقیق پزشک این دارو را مصرف کنند.
• سه ماهه اول بارداری: با وجود اینکه مطالعات جدیدتر ایمنی نسبی مترونیدازول را نشان می‌دهند، برخی پزشکان برای احتیاط بیشتر از تجویز آن در سه ماهه اول بارداری خودداری می‌کنند، مگر اینکه فواید آن به مراتب بیشتر از خطرات احتمالی باشد.
• دوران شیردهی: مترونیدازول وارد شیر مادر می‌شود و می‌تواند طعم شیر را تغییر داده و باعث ناراحتی معده یا اسهال در نوزاد شود. بهتر است در دوران شیردهی با پزشک مشورت شود و در صورت لزوم، شیردهی به طور موقت قطع شود.
• مصرف الکل: به دلیل خطر واکنش شدید شبه دی‌سولفیرام، مصرف مترونیدازول به افرادی که قادر به پرهیز کامل از الکل نیستند، به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود.

همیشه قبل از شروع مصرف مترونیدازول، تمام سوابق پزشکی و داروهای مصرفی خود را به پزشک اطلاع دهید.

آیا شربت مترونیدازول خواب آور است؟

خیر، شربت مترونیدازول به طور معمول یک داروی خواب‌آور نیست و جزء عوارض جانبی شایع آن محسوب نمی‌شود. عوارض جانبی اصلی مترونیدازول بیشتر شامل مشکلات گوارشی (تهوع، استفراغ، اسهال) و در موارد کمتر، عوارض عصبی مانند سردرد یا سرگیجه است.

نگهداری صحیح داروی مترونیدازول چگونه است؟

برای نگهداری صحیح داروی مترونیدازول و اطمینان از اثربخشی آن، نکات زیر را رعایت کنید:

• دما: دارو را در دمای اتاق (بین ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد) و دور از گرما و سرمای شدید نگهداری کنید.
• محیط: آن را در مکانی خشک و دور از رطوبت، مانند کمد داروها، قرار دهید. از نگهداری دارو در حمام یا آشپزخانه خودداری کنید.
• بسته‌بندی: مترونیدازول را در بسته‌بندی اصلی و دور از نور مستقیم خورشید نگهداری کنید.
• ایمنی: دارو را از دسترس کودکان دور نگه دارید و پس از تاریخ انقضا، آن را به روش صحیح دور بیندازید.

نتیجه‌گیری

در این مقاله از داروخانه آنلاین مثبت سبز به طور جامع به بررسی مترونیدازول، یک داروی قدرتمند و موثر برای درمان طیف وسیعی از عفونت‌های باکتریایی و انگلی پرداختیم. این دارو در اشکال متنوعی مانند قرص، تزریقی، شیاف و ژل موضعی و واژینال در دسترس است. دوز و مدت زمان مصرف آن بسته به نوع و شدت عفونت متفاوت است. در عین حال که عوارض جانبی آن معمولاً خفیف است، در موارد نادر ممکن است عوارض جدی‌تری نیز داشته باشد. بنابراین، مصرف این دارو باید همیشه تحت نظارت و با تشخیص پزشک صورت گیرد.