جینسینگ چیست؟ جینسینگ گیاهی دارویی است که به شکلهای مختلفی مانند پودر، قرص و چای مصرف میشود. از این گیاه برای مدیریت استرس، تقویت سیستم ایمنی، کاهش خستگی، درمان عفونتهای تنفسی و حتی کنترل دیابت استفاده میشود.
اما دوران بارداری شرایط متفاوتی دارد و هر مادهای هر چند گیاهی و طبیعی ممکن است بر جنین و سلامت مادر تاثیر منفی بگذارد. مصرف جینسینگ در بارداری به هر نحوی مانند قرص، دمنوش یا پودر ممنوع و خطرناک است.
آیا مصرف جینسینگ در بارداری مضر است؟
به دلیل حساسیت بالای دوران بارداری، آگاهی از ایمنی مصرف مکمل بارداری و گیاهان دارویی اهمیت ویژهای دارد. مطالعات علمی نشان دادهاند که جینسینگ (چه نوع آسیایی و چه آمریکایی) در دوران بارداری احتمالا ناایمن است و استفاده از آن توصیه نمیشود.
در مطالعات انجام شده ترکیبات فعال جینسینگ با نام جینسنوزیدها (Ginsenosides) بهویژه Rb1 در مطالعات حیوانی با نقایص هنگام تولد و رشد غیرطبیعی جنین مرتبط دانسته شدهاند:
متن انگلیسی:
These results suggest that GRb1 has teratogenic effect during the mouse organogenetic period. We suggest that before more data in humans is available, ginseng should be used with caution by pregnant women in the first trimester.
ترجمه فارسی:
«تحقیقات روی موشها نشان داده که جینسنوزیدها موجود در جینسینگ، دقیقا در زمانی که اندامهای بدن جنین در حال شکلگیری هستند، میتواند باعث نقص عضو شود. اگرچه شواهد مستقیم انسانی محدود هستند؛ اما به دلیل خطرات بالقوه، پزشکان توصیه میکنند زنان باردار از مصرف هر نوع جینسینگ پرهیز کنند، به ویژه در سه ماهه اول بارداری که اندامهای اصلی جنین تشکیل میشوند.»
بنابراین برخلاف باور عمومی، هیچ مدرک علمی قابل اطمینانی درباره فواید جینسینگ برای زنان باردار وجود ندارد، در حالی که شواهد زیادی از عوارض و خطرات احتمالی آن گزارش شده است.
جینسینگ در بارداری چه عوارضی دارد؟
مصرف جینسینگ ممکن است با موارد زیر مرتبط باشد:
- افزایش خطر سقط جنین
- تغییر در فشار خون مادر
- تحریک و اختلال در تعادل هورمونی
- تشدید تهوع بارداری به دلیل اثرات گوارشی و افت قند خون
نظر پزشکان درباره مصرف جینسینگ در بارداری
با آنکه مطالعات انسانی کافی برای اثبات بیخطری جینسینگ وجود ندارد اما پزشکان و مراجع معتبر پزشکی بینالمللی توصیه میکنند زنان باردار از مصرف قرص جینسینگ خودداری کنند.
دلیل اصلی این هشدارها، اثرات احتمالی جینسینگ بر هورمونها، قند خون و رشد جنین است. بهویژه اگر مادر از داروهای دیابت استفاده میکند، جینسینگ میتواند باعث افت خطرناک قند خون شود.
مضرات جینسینگ در بارداری
خطرات قرص جینسینگ در بارداری برای جنین و مادر به صورت زیر است.
آیا جینسینگ در بارداری باعث ناهنجاریهای جنینی میشود؟
چندین مطالعه آزمایشگاهی و بر روی جنین موش نشان دادهاند که جینسنوزید Rb1 (یک ماده شیمیایی فعال در جینسینگ) میتواند اثرات تراتوژنیک (نقصزایی) بر جنینها داشته باشد، به ویژه در سه ماهه اول که اندامها در حال تشکیل هستند.
همچنین این مطالعات تاثیر بر رشد اسکلتی و سایر ناهنجاریها را در مواجهه با غلظتهای بالا از این ماده در محیط کشت نشان دادهاند. به بیان ساده مصرف زیاد جینسینگ ممکن است باعث تولد نوزادانی با قد کوتاهتر و توده عضلانی کمتر شود.
عمده این شواهد در مدلهای حیوانی و محیط کشت سلولی تایید شده است؛ اما نتایج را نمیتوان به سادگی به مصرف معمول در انسان تعمیم داد. با این حال، به دلیل فقدان شواهد قوی و جامع در مورد ایمنی جینسینگ در دوران بارداری به ویژه در سه ماهه اول و یافتههای حیوانی مبنی بر نقائص جنینی، اکیدا توصیه میشود که زنان باردار یا زنانی که قصد بارداری دارند از مصرف جینسینگ، به خصوص در دوزهای بالا، اجتناب کرده یا حتما با پزشک متخصص زنان مشورت کنند.
مضرات جینسینگ برای مادران باردار
برخی زنان باردار که جینسینگ مصرف کردهاند، عوارض زیر را گزارش دادهاند:
- سردرد
- اسهال
- خونریزی واژینال
- عدم تعادل هورمونی
همچنین برخی زنان باردار گزارش کردهاند که دچار خشکی دهان و کاهش ترشح بزاق شدهاند، زیرا جینسینگ آنزیمهای خاصی را در بدن آزاد میکند که بر عملکرد غدد بزاقی تاثیر میگذارد.
آیا جینسینگ در بارداری باعث خونریزی میشود؟
جینسینگ دارای خاصیت ضدانعقادی (رقیقکنندگی خون) است و به دلیل تداخل احتمالی با داروهای رقیقکننده خون و داروهای قند خون، مصرف آن با احتیاط بسیار جدی توصیه میشود. به خصوص، خاصیت ضدانعقادی جینسینگ میتواند در زمان سزارین یا زایمان طبیعی، خطر خونریزی بیش از حد را افزایش دهد. به همین دلایل پزشکی، مصرف جینسینگ در اواخر بارداری و نزدیک زایمان توصیه نمیشود.
آسیب به جنین به خاطر گرمای ناشی از جینسینگ
در طب سنتی شرقی، جینسینگ کرهای به عنوان یک ماده دارای خاصیت گرمکننده طبقهبندی میشود، در حالی که جینسینگ آمریکایی دارای خاصیت خنککننده است. شواهد علمی جدید برای اثبات اینکه مصرف جینسینگ به طور کلی باعث افزایش مضر و خطرناک حرارت داخلی بدن میشود که برای جنین آسیبرسان باشد، اندک و متناقض است. با این حال، گزارشهایی مبنی بر افزایش حرارت داخلی به عنوان یک عارضه جانبی به خصوص در دوزهای بالا وجود دارد. در زمان بارداری به ویژه سه ماهه اول باعث ناهنجاریهای جنینی شود، همچنین ریسک سقط را بالا میبرد.
مصرف جینسینگ در بارداری چه تاثیری بر قند خون دارد؟
جینسینگ سطح قند خون را پایین میآورد. این اثر برای افراد دیابتی مورد مطالعه قرار گرفته است؛ اما در افراد باردار یا افراد غیردیابتی، میتواند موجب افت شدید قند خون (هیپوگلیسمی) شود. علائم افت شدید قند خون شامل سرگیجه، تهوع و ضعف هستند.
جینسینگ در بارداری چه تاثیری بر هورمونها دارد؟
برخی انواع جینسینگ به ویژه جینسینگ آمریکایی خاصیت شبه استروژنی دارند و میتوانند در افرادی با بیماریهای وابسته به هورمون (مانند سرطان سینه، سرطان رحم، سرطان تخمدان، آندومتریوز یا فیبرومهای رحمی) مشکلساز شوند.
آیا جینسینگ میتواند باعث مشکلات خواب در بارداری شود؟
یکی از شایعترین عوارض مصرف جینسینگ در بارداری است. جینسینگ میتواند اثر محرک بر سیستم عصبی مرکزی داشته باشد. این تحریک میتواند منجر به بیخوابی یا اختلال در الگوی خواب شود. از طرفی اختلال در خواب میتواند مستقیما به خستگی شدید و ضعف در طول روز منجر شود که در دوران بارداری این شرایط تشدید میشود.
نوسانات خلقی و خستگی ناشی از مصرف جینسینگ در بارداری
نوسانات خلقی و خستگی ناشی از مصرف جینسینگ در دوزهای بالا یا طولانی مدت، یک عارضه جانبی عمومی است که در افراد عادی مشاهده میشود و میتواند در زنان باردار نیز رخ دهد.
از آنجا که زنان باردار به طور طبیعی مستعد نوسانات هورمونی و خستگی هستند، اگر مادهای مانند جینسینگ را مصرف کنند که دارای اثر محرک و بالقوه تغییر دهنده خلق و خو است، احتمال تجربه این عوارض افزایش مییابد.
جینسینگ در بارداری چه تاثیری بر تهوع و استفراغ دارد؟
برخی مادران باردار ممکن است به امید کاهش خستگی یا تهوع از جینسینگ استفاده کنند؛ اما تحقیقات نشان داده است که این گیاه میتواند باعث سردرد و مشکلات گوارشی شود که ممکن است وضعیت تهوع صبحگاهی را تشدید کند.
همانطور که اشاره شد جینسینگ با تاثیر بر قند خون و هورمونها میتواند باعث سرگیجه و ضعف شود. این عوارض نشان میدهند که جینسینگ نه تنها برای تهوع بارداری و خستگی مفید نیست، بلکه پتانسیل ایجاد یا بدتر کردن آنها را دارد.
دوز مجاز جینسینگ در بارداری چقدر است؟
هیچ دوز ایمن و استانداردی برای مصرف جینسینگ در دوران بارداری تعریف نشده است. در حال حاضر، توصیه عمومی پزشکان این است که زنان در تمام طول بارداری (سه ماهه اول تا سوم) از مصرف جینسینگ به هر شکلی حتی در ترکیب مکمل های بارداری پرهیز کنند. این توصیه به دلیل مجموعهای از عوامل خطرناک به صورت زیر است:
- در سه ماهه اول خطر سقط جنین یا نقص عضو.
- سه ماهه سوم و نزدیک زایمان: افزایش خطر خونریزی شدید به دلیل خاصیت ضدانعقادی (رقیقکنندگی خون) جینسینگ.
- تمام دوران بارداری: فقدان کامل اطلاعات ایمنی در انسان و پتانسیل تاثیر بر هورمونها و قند خون.
آیا مصرف جینسینگ در دوران شیردهی خطرناک است؟
زنان شیرده نیز باید از مصرف قرص جینسینگ خودداری نمایند، چون ایمنی آن در شیردهی ثابت نشده است. به دلیل اینکه اجزای فعال جینسینگ ممکن است به شیر مادر منتقل شوند و اثرات بالقوه هورمونی یا محرک بر روی نوزاد داشته باشند، احتیاط حکم میکند که از مصرف آن خودداری شود.
جینسینگ برای چاقی اگر با ویتامینها و مواد دیگر ترکیب شود موثر است؛ اما برای رفع ضعف و لاغری در شیردهی باید با متخصص تغذیه یا پزشک مشورت کنید.
جایگزینهای ایمن برای جینسینگ در بارداری چیست؟
بهجای قرص جینسینگ، گزینههای ایمنتر شامل موارد زیر هستند:
- خواب منظم
- نوشیدن آب کافی
- استراحت کافی و فعالیت سبک روزانه مانند پیادهروی
- تغذیه مناسب (میوههای تازه، سبزیجات و غلات کامل)
- مصرف مکملهای تجویز شده توسط پزشک (قرص آهن، قرص فولیک اسید، ویتامین B12)
سخن پایانی
قرص جینسینگ در دوران بارداری و شیردهی، ایمن نیست. ترکیبات فعال آن ممکن است بر رشد جنین، تعادل هورمونی، سطح قند خون و سلامت عمومی مادر تاثیر منفی بگذارد.
بنابراین توصیه میشود زنان باردار از مصرف هر نوع جینسینگ (قرص، پودر یا دمنوش) خودداری کنند و پیش از استفاده از هر مکمل گیاهی، با متخصص زنان یا ماما مشورت نمایند. برای تهیه انواع مکمل بارداری و قرص آهن با تجویز پزشک میتوانید از طریق داروخانه آنلاین مثبت سبز اقدام کرده و از تخفیفات ویژه برخوردار شوید.
