آزمایش neutrophils چیست؟
آزمایش نوتروفیلها (Neutrophils) که به اختصار NEU نامیده میشود، بخش حیاتی از آزمایش شمارش کامل خون (CBC) و به طور خاص شمارش افتراقی گلبولهای سفید (WBC Differential) است.
نوتروفیلها مهمترین و فراوانترین نوع گلبولهای سفید خون هستند که نقش خط اول دفاعی بدن را در مبارزه با عفونتها و التهابها، به ویژه عفونتهای باکتریایی، ایفا میکنند.
هدف از این آزمایش، اندازهگیری تعداد و درصد نوتروفیلها در جریان خون شماست تا توانایی سیستم ایمنیتان برای پاسخ به بیماریها ارزیابی شود.
آزمایش نوتروفیلها چه زمان تجویز میشود؟
پزشک معمولاً آزمایش نوتروفیلها را زمانی تجویز میکند که به بالا یا پایین بودن میزان آنها مشکوک باشد. این ارزیابی دقیق به وسیله پارامتر NEU یا ANC در آزمایش خون انجام میشود. شک و تردید و نیاز به پایش، معمولاً در شرایط زیر مطرح میشود:
- بررسی عفونت یا التهاب
- پایش بیماریهای مزمن و اختلالات خونی
- پیگیری روند درمان (مثل شیمی درمانی)
نقش نوتروفیلها در سیستم ایمنی بدن چیست؟
گلبولهای سفید خون بخش اصلی سیستم ایمنی را تشکیل میدهند و شامل زیرگروههای مختلفی مانند نوتروفیلها، لنفوسیتها، مونوسیتها، ائوزینوفیلها و بازوفیلها هستند. در بدن یک فرد سالم، نوتروفیلها معمولاً بیشترین درصد از کل گلبولهای سفید (WBC) را تشکیل میدهند (حدود ۴۰ تا ۷۰ درصد).
نوتروفیلها نوعی از گلبولهای سفید خون هستند که بیشترین وظیفه محافظت از بدن در برابر میکروبها بر عهده آنهاست. نوتروفیلها در مغز استخوان تولید شده و در جریان خون آزاد میشوند، به همین خاطر به هر نقطهای که ضروری است به راحتی میروند. زمانیکه تقاضا برای این سلولها زیاد باشد، اشکال نابالغ نوتروفیلها که به آنها باند نوتروفیل گفته میشود، توسط مغز استخوان تولید میشوند.
نوتروفیل ها دو وظیفه اصلی در سیستم دفاعی بدن ایفا می کنند:
- خط اول دفاعی: نوتروفیلها اولین سلولهایی هستند که در مواجهه با عفونت یا جراحت، بهویژه عفونتهای باکتریایی و قارچی، به محل آسیب میشتابند.
- مبارزه با عوامل بیماری زا: به محلهای عفونت مهاجرت کرده، باکتریها و سایر میکروارگانیسمها را درگیر و از بین میبرند.
آنها همچنین در التهاب حاد و مزمن نقش دارند و میتوانند به شروع ترمیم بافت کمک کنند.
فرایند دفاعی نوتروفیل ها چگونه است؟
زمانی که نوتروفیلها سیگنالهای خطر (عفونت) را حس میکنند، از رگهای خونی خارج شده و به سمت محل دقیق عفونت حرکت میکنند. فرآیند دفاعی نوتروفیلها به صورت زیر است:
- بلعیدن (فاگوسیتوز): به محض برخورد با میکروب مانند باکتری، آن را میبلعند و درون یک کیسه حبابمانند به نام فاگوزوم اسیر میکنند.
- کشتن میکروب (گرانولزدایی): کیسه حاوی میکروب با کیسههای کوچکتر و حاوی آنزیمهای سمی ترکیب میشود (گرانولزدایی). این آنزیمها و مواد شیمیایی قوی از جمله اکسیژنهای فعال، میکروب به دام افتاده را از بین میبرند.
- به دام انداختن (تشکیل NET): در عفونتهای شدید، نوتروفیلها محتویات هسته خود را به بیرون میفرستند. این مواد با پروتئینها ترکیب شده و یک شبکه چسبنده مثل تور ماهیگیری به نام NET (تلههای خارج سلولی نوتروفیل) ایجاد میکنند که میکروبها را به دام انداخته و مانع از گسترش آنها میشود.
تمام این فرآیندها در نهایت منجر به التهاب (قرمزی و تورم) میشود که نشاندهنده مبارزه بدن با عفونت است. پس از پاکسازی، نوتروفیلها به آرام شدن التهاب و شروع ترمیم بافت کمک میکنند.
میزان طبیعی نوتروفیلها در خون (محدوده مرجع) چقدر است؟
برای تفسیر NEU در آزمایش خون، به دو معیار اصلی توجه میشود:
۱. شمارش مطلق نوتروفیل (ANC یا NEU #):
محدوده طبیعی (بزرگسالان): به طور معمول بین 2,500 تا 7,000 سلول در هر میکرولیتر است.
نکته: این معیار دقیقترین سنجش توانایی بدن در مقابله با عفونت است.
۲. درصد نوتروفیل (NEU %):
محدوده طبیعی: حدود 55% تا 70% از کل گلبولهای سفید را تشکیل میدهد.
نکته مهم: رنجهای طبیعی در نوزادان و کودکان متفاوت است و باید توسط پزشک تفسیر شود.
neutrophils در آزمایش خون زنان باردار
مقدار نوتروفیل در زنان باردار به دلیل تغییراتی که در این دوره رخ میدهد افزایش مییابد، اما جای نگرانی ندارد و بعد از زایمان به مقدار طبیعی باز می گردد. این مقدار در فصلهای مختلف بارداری به صورت زیر است:
- مقدار نرمال نوتروفیل بانوان باردار سه ماهه اول ۳۶۰۰ تا ۱۰۰۰۰
- میزان نرمال نوتروفیل بانوان باردار در سه ماهه دوم ۳۸۰۰ تا ۱۲۳۰۰
- مقدار نرمال نوتروفیل بانوان باردار در سه ماهه سوم ۳۹۰۰ تا ۱۳۲۰۰
ارتباط NEU با شمارش کلی گلبولهای سفید (WBC)
WBC مخفف گلبولهای سفید خون (White Blood Cell) است. از آنجایی که نوتروفیلها فراوانترین نوع گلبولهای سفید هستند، تغییرات در تعداد کل WBC اغلب نشاندهنده تغییرات در تعداد نوتروفیلها است. بنابراین، برای تفسیر آزمایش خون و نتایج دقیق نوتروفیل، حتماً باید سطح کلی WBC نیز بررسی شود.
نوتروفیل بالا بهتر است یا پایین؟
هیچ کدام، بهترین حالت قرار گرفتن نوتروفیل ها در محدوده طبیعی است. بالا بودن نوتروفیل یعنی بدن شما تحت فشار (عفونت یا التهاب) است و در حال جنگیدن است. پایین بودن نوتروفیل (نوتروپنی) میتواند خطرناکتر باشد، زیرا توانایی بدن برای مبارزه با عفونتها به شدت کاهش مییابد و فرد را در معرض ابتلا به بیماریهای خطرناک قرار میدهد.
نوتروفیل بالا نشانه چیست؟
بالا بودن تعداد نوتروفیلها (بیش از 7,000 سلول در میکرولیتر) معمولاً نشان میدهد که بدن در حال مبارزه با یک وضعیت خاص به خصوص عفونت های باکتریایی است. شایع ترین دلایل آن عبارتند از:
- عفونت باکتریایی حاد: اصلیترین و رایجترین دلیل افزایش نوتروفیلها.
- التهاب شدید: مانند التهاب ناشی از آرتریت، سوختگی یا آسیب بافتی.
- استرس فیزیکی یا روانی: استرس شدید، فعالیت بدنی سنگین یا جراحات حاد.
- مصرف برخی داروها: به ویژه داروهای کورتیکواستروئیدی مانند پردنیزولون.
- برخی بدخیمیها: مانند لوسمی میلوئیدی مزمن (CML) البته در موارد نادر.
نوتروفیل پایین نشانه چیست؟
پایین بودن تعداد نوتروفیلها (کمتر از 1,500 سلول در میکرولیتر) وضعیتی است که نوتروپنی (Neutropenia) نامیده میشود. از آنجایی که نوتروفیلها اصلیترین نیروی دفاعی بدن برای مبارزه با باکتریها هستند، کمبود آنها میتواند خطر ابتلا به عفونتها را به سرعت افزایش دهد. هر چه سطح نوتروفیلها پایینتر باشد، نوتروپنی شدیدتر و خطر عفونتهای جدی بیشتر است.
مهمترین دلایل نوتروفیل پائین عبارتند از:
- شیمیدرمانی و پرتودرمانی: که تولید سلولهای خونی در مغز استخوان را سرکوب میکنند.
- عفونتهای ویروسی: مانند آنفولانزا، هپاتیت یا HIV.
- اختلالات مغز استخوان: مانند کمخونی آپلاستیک یا سندرم میلودیسپلاستیک.
- بیماریهای خودایمنی: که در آنها بدن به نوتروفیلهای خودی حمله و آنها را تخریب میکند مانند لوپوس.
- کمبودهای تغذیهای: کمبود ویتامین B12 یا فولات.
neutrophils پایین و کمبود ویتامین
بین نوتروفیل پایین و کمبود برخی ویتامینها ارتباط مستقیم وجود دارد. دو ویتامین اصلی که برای تولید سالم تمام سلولهای خونی (از جمله نوتروفیلها) در مغز استخوان ضروری هستند، عبارتند از:
- ویتامین B12: کمبود شدید آن میتواند به نوعی کمخونی و کاهش تولید سلولهای خونی (از جمله نوتروفیلها) منجر شود.
- فولات (ویتامین B9): مانند B12، برای ساخت DNA و تقسیم سلولی در مغز استخوان ضروری است و کمبود آن بر تولید نوتروفیلها تأثیر میگذارد.
- زینک: یک ماده معدنی فوقالعاده مهم برای تمام سلولهای ایمنی است و در عملکرد نوتروفیلها و سایر گلبولهای سفید نقش دارد.
- ویتامین C: ویتامین سی مشهورترین ویتامین تقویت سیستم ایمنی است و برای نوتروفیل ها اهمیت حیاتی دارد.
برای neutrophils پایین چه بخوریم؟
توجه کنید نوتروفیل پایین (نوتروپنی) یک وضعیت پزشکی حاد و جدی است که خطر عفونتهای شدید را افزایش میدهد. هرگونه تغییر در رژیم غذایی باید حتماً با مشورت پزشک یا متخصص تغذیه انجام شود. درمان اصلی، رفع علت زمینهای است.
با این حال، رژیم غذایی حاوی بهترین ویتامین برای تقویت سیستم ایمنی بدن میتواند از تولید سلولهای خونی حمایت کند (با رعایت کامل اصول بهداشتی نوتروپنیک):
- ویتامین B12: گوشت قرمز کاملاً پخته، مرغ، ماهی، تخممرغ، لبنیات پاستوریزه. به علاوه قرص ویتامین b12.
- فولات (B9): حبوبات پخته (نخود، لوبیا، عدس)، غلات غنیشده.
- پروتئین: گوشت، ماهی، مرغ و تخممرغ کاملاً پخته شده.
- زینک: گوشت گاو، تخم مرغ، حبوبات (پخته شده)، دانهها و مغزها (پخته شده یا در محصولات کاملاً فرآوری شده و مطمئن). به علاوه قرص زینک.
- ویتامین C: مرکبات (مانند پرتقال و لیمو)، توتها، کلم بروکلی، فلفل دلمهای. (در مورد نوتروپنی، مصرف این موارد به صورت آبمیوه پاستوریزه و مطمئن یا کاملاً پخته ایمنتر است). همچنین قرص ویتامین C.
از مصرف این موارد پرهیز کنید:
در شرایطی که نوتروفیلها پایین هستند، خطر اصلی، عفونت از طریق مواد غذایی آلوده است، نه صرفاً کمبودهای تغذیهای. برای محافظت از خود، رعایت موارد زیر بسیار مهم است:
- میوهها و سبزیجات خام نشسته نشده: از مصرف هر گونه میوه یا سبزیجات خام با پوست (مثل سیب، انگور، توتفرنگی) یا سبزیجات سالاد (کاهو، ریحان) که نمیتوانند کاملاً ضدعفونی شوند، خودداری کنید.
- گوشت، ماهی و تخممرغ خام یا نیمپز: همه پروتئینها باید کاملاً پخته شوند.
- لبنیات غیر پاستوریزه: از مصرف هر نوع شیر، پنیر یا محصولات لبنی که پاستوریزه نشدهاند، جداً خودداری کنید.
- آب غیر مطمئن: از نوشیدن آب چاه یا آب لولهکشی که از فیلتر مطمئن عبور نکرده یا جوشانده نشده است، پرهیز کنید (مگر اینکه پزشک تأیید کند).
- سوسیس و کالباس: از مصرف گوشتهای فرآوریشده سرد مانند سوسیس، کالباس و ژامبون خودداری کنید.
- غذاهای مانده و بوفهها: غذاهای رستورانهای سلف سرویس و غذاهایی که مدت طولانی بیرون از یخچال ماندهاند را نخورید.
نکات مهم بهداشتی:
- شستشوی دستها: قبل از آمادهسازی یا خوردن غذا، دستها را کاملاً بشویید.
- تمیزی سطح: تمام سطوح آشپزخانه و ظروف باید کاملاً تمیز باشند.
- جدا کردن تخته برش: برای گوشت خام و سبزیجات پخته شده، از تختههای برش مجزا استفاده کنید.
سخن پایانی
در این مقاله به بررسی جامع نوتروفیلها (NEU)، فراوانترین گلبولهای سفید و خط مقدم دفاعی بدن، پرداختیم و توضیح دادیم که مقادیر غیرطبیعی آنها نشاندهنده واکنش بدن به بیماری، استرس یا عوارض دارویی است. بهترین حالت برای سلامت سیستم ایمنی، قرار گرفتن نوتروفیلها در محدوده طبیعی و متعادل است.
برای تقویت سیستم دفاعی و حفظ تعادل، تاکید اصلی بر تغذیه حمایتی مانند مصرف ویتامینهای B12، فولات و مواد معدنی چون زینک و ویتامین C یا مکملهای غذایی و رعایت دقیق اصول بهداشتی است تا از ورود عوامل بیماریزا از طریق غذا بهویژه در شرایط حساس نوتروپنی، جلوگیری شود. در نهایت، پایش وضعیت نوتروفیلها و مشورت با پزشک در خصوص تغییرات دارویی و سلامتی، کلید حفظ یک سیستم ایمنی قوی و کارآمد است.
شما میتوانید انواع مولتی ویتامین و قرص تقویت سیستم ایمنی را با تخفیف از داروخانه آنلاین مثبت سبز سفارش دهید.
