قرص ضد تهوع چیست و چه انواعی دارد؟

امتیاز دهید
انواع داروهای ضد تهوع بدون نسخه (OTC) و تجویزی وجود دارد که با مسدود کردن مسیرهای عصبی در مغز و دستگاه گوارش عمل می‌کنند. گزینه‌های رایج شامل آنتی‌هیستامین‌ها مانند دیمن‌هیدرینات برای بیماری حرکت، آنتی‌اسیدهایی نظیر بیسموت ساب‌سالیسیلات برای مشکلات گوارشی و داروهای تخصصی‌تر مانند اندانسترون برای کنترل تهوع شدید ناشی از شیمی‌درمانی یا جراحی هستند. از مصرف خودسرانه قرص ضد تهوع بپرهیزید و قبل از مصرف، دوز دقیق را رعایت کنید. در این مقاله از مجله مثبت سبز شما را با این داروها، عوارض جانبی نظیر خواب‌آلودگی و تداخلات دارویی آن‌ها آشنا می‌کنیم.
قرص‌های ضد تهوع
فهرست مطالب

جدول انتخاب سریع قرص ضد تهوع

داروهای ضد تهوع که به آن‌ها آنتی‌امتیک (Antiemetics) نیز گفته می‌شود، با هدف قرار دادن مرکز استفراغ در مغز یا مسدود کردن سیگنال‌ها در دستگاه گوارش عمل می‌کنند. انتخاب نوع دارو به علت اصلی تهوع بستگی دارد. در جدول زیر نام هر دارو را بر اساس علت تهوع و نکات کلیدی مصرف آورده‌ایم:

علت تهوع اسم قرص نکته کلیدی مصرف
بیماری حرکت یا مسافرت دیمن‌هیدرینات، مکلیزین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از شروع حرکت مصرف شود.
ویروس گوارشی و آنفولانزا اندانسترون، بیسموت برای جایگزینی مایعات بدن، همراه با محلول ORS استفاده شود.
رفلاکس و سوزش معده متوکلوپرامید، آنتی‌اسیدها متوکلوپرامید نیم ساعت قبل از غذا مصرف شود.
تهوع ناشی از شیمی‌درمانی اندانسترون، دگزامتازون طبق جدول زمانی دقیق پزشک (حتی اگر تهوع ندارید) مصرف شود.
تهوع ناشی از اضطراب لورازپام باعث خواب‌آلودگی می‌شود؛ از فعالیت حساس خودداری کنید.
بارداری (صبحگاهی) ویتامین B6 (پیریدوکسین) ایمن‌ترین گزینه؛ تحت نظر پزشک مصرف شود.

انواع رایج قرص‌های ضد تهوع

داروهای زیر برای موارد شدیدتر مانند حالت تهوع ناشی از جراحی یا شیمی‌درمانی توسط پزشک تجویز می‌شوند.

  • آنتاگونیست‌های گیرنده سروتونین (5-HT3): رایج‌ترین دارو در این گروه اندانسترون (Ondansetron) است. این دارو با مسدود کردن سروتونین (ماده‌ای که باعث تحریک مرکز استفراغ می‌شود)، برای تهوع شدید ناشی از شیمی‌درمانی، پرتو‌درمانی و آنفولانزای گوارشی استفاده می‌شود.
  • آنتاگونیست‌های دوپامین: داروهایی مثل متوکلوپرامید (Reglan) و پروکلرپرازین (Compro) با مسدود کردن پیام‌رسان دوپامین در مغز عمل می‌کنند. این داروها برای تهوع ناشی از رفلاکس (GERD) و مشکلات حرکتی معده کاربرد دارند.
  • آنتی‌سایکوتیک‌ها: داروهایی مانند پرومتازین (Promethazine) و اولانزاپین علاوه بر کاربردهای اصلی، خواص ضد تهوع قوی دارند.
  • کورتیکواستروئیدها: داروهایی مانند دگزامتازون اغلب همراه با سایر داروهای ضد تهوع برای کنترل تهوع‌های شدید یا پیش‌بینی شده تجویز می‌شوند.
  • بنزودیازپین‌ها: داروهایی مانند لورازپام (Ativan) با ایجاد آرامش و کاهش اضطراب، به مدیریت تهوع‌های ناشی از استرس یا تهوع‌های پیش‌گیرانه قبل از درمان‌های سخت کمک می‌کنند.

داروهای زیر را می‌توان بدون نسخه پزشک تهیه کرد و برای موارد خفیف تا متوسط کاربرد دارند:

  • بیسموت ساب‌سالیسیلات (Bismuth subsalicylate): با نام‌های تجاری مانند Pepto-Bismol شناخته می‌شود. این دارو با محافظت از دیواره معده و کاهش التهاب، برای تهوع ناشی از آنفولانزای معده، سوءهاضمه و مسمومیت غذایی مفید است.
  • آنتی‌هیستامین‌ها (Antihistamines): داروهایی مانند دیمن‌هیدرینات (Dramamine)، مکلیزین (Bonine) و دیفن‌هیدرامین (Benadryl) برای پیشگیری و درمان تهوع ناشی از بیماری حرکت (Motion Sickness) و سرگیجه بسیار موثر هستند.
  • امتورول (Emetrol): حاوی فسفریک اسید و قند است و با کند کردن انقباضات عضلانی معده به تسکین علائم کمک می‌کند.

در دوران بارداری: برای درمان تهوع صبحگاهی معمولا از قرص ویتامین B6 (پیرودوکسین) یا ترکیبات حاوی آن تجویز می‌شود. قبل از مصرف حتما با پزشک خود مشورت کنید.

اینفوگرافی انواع قرص‌های ضد تهوع

دمیترون (Ondansetron) برای حالت تهوع

این دارو که پیش‌تر با نام تجاری زوفران (Zofran) شناخته می‌شد، یکی از پرکاربردترین داروها برای درمان تهوع شدید است.

دسته دارویی: این دارو در گروه آنتاگونیست‌های گیرنده سروتونین (5-HT3) قرار می‌گیرد.

مکانیسم اثر: اندانسترون با مسدود کردن اثر سروتونین (ماده‌ای شیمیایی که مرکز استفراغ را در مغز و از طریق عصب واگ تحریک می‌کند) عمل می‌کند. این دارو به‌ویژه برای کنترل تهوعی که از قبل شروع شده بسیار موثر است.

موارد مصرف:

  • پیشگیری و درمان تهوع ناشی از شیمی‌درمانی و پرتودرمانی.
  • جلوگیری از تهوع پس از عمل جراحی (ناشی از بیهوشی عمومی).
  • درمان موارد شدید آنفولانزای معده.

نحوه مصرف: مصرف دمیترون فقط با تجویز پزشک است، اما به طور معمول ۴ تا ۸ میلی‌گرم هر ۸ یا ۱۲ ساعت توصیه می‌شود.

عوارض جانبی: این دارو معمولا باعث خواب‌آلودگی نمی‌شود؛ اما عوارض شایع آن شامل سردرد و یبوست است.

متوکلوپرامید (Metoclopramide) برای رفع حالت تهوع

این دارو که با نام تجاری رگلان (Reglan) نیز شناخته می‌شود، علاوه بر اثر ضد تهوع، بر حرکت دستگاه گوارش نیز تاثیر می‌گذارد.

دسته دارویی: این دارو یک آنتاگونیست گیرنده دوپامین و همچنین یک محرک گوارشی (GI stimulant) محسوب می‌شود.

مکانیسم اثر: متوکلوپرامید با مسدود کردن پیام‌رسان شیمیایی دوپامین در مغز، از تحریک مرکز استفراغ جلوگیری می‌کند. همچنین، این دارو به تخلیه سریع‌تر محتویات معده به سمت روده کمک می‌کند.

موارد مصرف:

  • تهوع ناشی از رفلاکس معده (GERD)
  • درمان گاستروپارزی دیابتی (کندی تخلیه معده در بیماران دیابتی)
  • درمان تهوع ناشی از شیمی‌درمانی (به‌ویژه زمانی که داروهای دیگر پاسخگو نباشند).

نحوه مصرف: این دارو باید طبق نسخه پزشک مصرف شود اما روش معمول ۱۰ میلی‌گرم، ۳۰ دقیقه قبل از هر وعده غذا و هنگام خواب است.

عوارض جانبی: برخلاف اندانسترون، متوکلوپرامید می‌تواند باعث خواب‌آلودگی شود.

دومپریدون (Domperidone) برای کنترل حالت تهوع

دومپریدون مانند متوکلوپرامید در گروه آنتاگونیست‌های دوپامین قرار می‌گیرد.

دسته دارویی: این دارو یک آنتاگونیست‌های دوپامین محسوب می‌شود.

مکانیسم اثر: این دارو با مسدود کردن گیرنده‌های دوپامین در دستگاه گوارش و بخش‌هایی از مغز که مسئول تحریک تهوع هستند، عمل می‌کند. همچنین به تخلیه سریع‌تر معده کمک می‌کند.

موارد مصرف:

  • نفخ
  • احساس سیری مفرط
  • تهوع ناشی از داروهای پارکینسون

تفاوت اصلی دومپریدون با متوکلوپرامید در این است که دومپریدون به راحتی از سد خونی-مغزی عبور نمی‌کند. به همین دلیل، برخلاف متوکلوپرامید که باعث خواب‌آلودگی می‌شود، دومپریدون عوارض عصبی کمتری دارد.

نحوه مصرف: دستورالعمل پزشک اولویت دارد اما به طور معمول ۱۰ میلی‌گرم تا ۳ بار در روز، ترجیحا قبل از غذا توصیه می‌شود.

عوارض جانبی: خشکی دهان و در موارد نادر تپش قلب

دیمن‌هیدرینات (Dimenhydrinate) برای درمان حالت تهوع

دیمن‌هیدرینات که بیشتر با نام تجاری درامامین (Dramamine) شناخته می‌شود، یک داروی بدون نسخه (OTC) است که برای پیشگیری و درمان تهوع، استفراغ و سرگیجه استفاده می‌شود.

مکانیسم اثر:

این دارو در دسته آنتی‌هیستامین‌ها (و به طور دقیق‌تر آنتی‌کولینرژیک‌ها) قرار دارد.

دیمن‌هیدرینات با مسدود کردن مواد شیمیایی به نام هیستامین و استیل‌کولین در مغز عمل می‌کند؛ این دو ماده مسئول تحریک مرکز استفراغ در مغز هستند.

همچنین، این دارو توانایی گوش داخلی را برای حس کردن حرکت کاهش می‌دهد و از این طریق سیگنال‌های ناهماهنگی که باعث تهوع می‌شوند را سرکوب می‌کند.

موارد مصرف:

  • این دارو یکی از رایج‌ترین گزینه‌ها برای مقابله با تهوع ناشی از مسافرت (با ماشین، کشتی یا هواپیما) است.
  • دیمن‌هیدرینات در کنترل تهوع ناشی از مشکلات تعادلی و سرگیجه نیز موثر است.

نحوه مصرف: طبق دستور پزشک عمل شود با این حال توصیه متداول برای بزرگسالان ۵۰ تا ۱۰۰ میلی‌گرم هر ۴ تا ۶ ساعت است. نباید بیش از ۴۰۰ میلی‌گرم در ۲۴ ساعت مصرف شود.

نکته مهم: برای بیشترین تاثیر در پیشگیری از بیماری حرکت، توصیه می‌شود این دارو پیش از شروع حرکت مصرف شود.

استفاده از دیمن هیدرینات در موارد خاص:

کودکان: دیمن‌هیدرینات برای کودکان ۲ سال به بالا قابل استفاده است.

بارداری: در موارد تهوع شدید صبحگاهی، این دارو ممکن است توسط پزشک برای خانم‌های باردار تجویز شود. در دسته‌بندی ایمنی بارداری، این دارو در گروه B قرار دارد (مطالعات حیوانی خطری نشان نداده‌اند).

عوارض جانبی:

  • خواب‌آلودگی
  • خشکی دهان و چشم
  • تداخلات با الکل، قرص‌های خواب‌آور، یا آرام‌بخش‌ها.

موارد احتیاط: افرادی که دارای مشکلاتی نظیر گلوکوم (آب‌سیاه)، بیماری‌های قلبی، فشار خون بالا، مشکلات تنفسی (مانند آسم) یا بزرگی پروستات هستند، باید قبل از مصرف با پزشک مشورت کنند.

سیکلیزین (Cyclizine) برای کنترل حالت تهوع

دسته دارویی: سیکلیزین در گروه آنتی‌هیستامین‌های H1 (H1 antihistamines) قرار می‌گیرد. این گروه از داروها برای درمان تهوع و استفراغ ثانویه ناشی از بیماری حرکت (Motion Sickness) و سرگیجه (Vertigo) بسیار موثر هستند.

مکانیسم اثر: این دارو مشابه سایر آنتی‌هیستامین‌های ضد تهوع (مانند دیمن‌هیدرینات)، با مسدود کردن پیام‌رسان‌های شیمیایی هیستامین و استیل‌کولین عمل می‌کند. این دو ماده مسئول تحریک مرکز استفراغ در مغز هستند و سیکلیزین با مهار آن‌ها، از بروز این حس جلوگیری می‌کند.

موارد مصرف: سیکلیزین عمدتا برای پیشگیری و درمان تهوع ناشی از مسافرت، سرگیجه و همچنین تهوع پس از عمل جراحی (که در منابع به عنوان یکی از کاربردهای آنتی‌امتیک‌ها ذکر شده) تجویز می‌شود.

نحوه مصرف: دستور پزشک برای مصرف ارجح است، اما معمولا برای بزرگسالان معمولا ۵۰ میلی‌گرم (یک قرص) تا ۳ بار در روز مصرف می‌شود.

عوارض جانبی: مانند سایر داروهای این دسته رایج‌ترین عارضه آن خواب‌آلودگی است. همچنین ممکن است باعث خشکی دهان، خشکی چشم یا تاری دید شود.

هشدارها: با توجه به اثرات آنتی‌کولینرژیک این دسته دارویی، افرادی که دچار مشکلاتی مانند گلوکوم (آب‌سیاه)، مشکلات تنفسی یا بزرگی پروستات هستند، باید قبل از مصرف با پزشک مشورت کنند.

قرص‌های ضد تهوع

قرص اندانسترون (Ondansetron) برای تهوع

اندانسترون (Ondansetron) یکی از موثرترین داروهای تجویزی برای کنترل تهوع و استفراغ است. این دارو به صورت قرص بلعیدنی، محلول خوراکی، قرص بازشونده در دهان (زیرزبانی)، تزریق وریدی (IV) و یا حتی برچسب پوستی موجود است.

مکانیسم اثر:

اندانسترون در دسته دارویی آنتاگونیست‌های گیرنده سروتونین (5-HT3) قرار دارد. این دارو با مسدود کردن اثر سروتونین عمل می‌کند؛ سروتونین ماده‌ای شیمیایی است که با تحریک عصب واگ و ارسال پیام به “مرکز استفراغ” در مغز، باعث ایجاد حس تهوع می‌شود. اندانسترون با قطع این مسیرهای ارتباطی، به ویژه برای کنترل تهوعی که از قبل شروع شده است، بسیار کارآمد است.

موارد مصرف:

  • شیمی‌درمانی و پرتودرمانی
  • پس از جراحی
  • بیماری‌های ویروسی

اندانسترون برای کودکان ۴ سال به بالا تایید شده است. استفاده از آن برای کودکان کوچک‌تر باید حتما تحت نظارت دقیق و مستقیم پزشک باشد.

نحوه مصرف: مصرف این قرص با تجویز پزشک است اما معمولا ۴ تا ۸ میلی‌گرم هر ۸ یا ۱۲ ساعت است.

عوارض جانبی و ویژگی‌ها:

  • عوارض شایع شامل سردرد و یبوست
  • عدم ایجاد خواب‌آلودگی

قرص دگزامتازون (Dexamethasone)

دگزامتازون (Dexamethasone) یک داروی تجویزی از دسته کورتیکواستروئیدها است که در مدیریت تهوع و استفراغ نقش مهمی ایفا می‌کند.

دسته دارویی: کورتیکواستروئید (استروئید گلوکوکورتیکوئید).

مکانیسم اثر: با سرکوب سیستم ایمنی، کاهش التهاب و مهار سنتز پروستاگلاندین‌ها (عوامل محرک تهوع)، حساسیت مرکز استفراغ در مغز را کاهش می‌دهد.

موارد مصرف:

  • تهوع پس از جراحی
  • تهوع ناشی از درمان سرطان

این دارو معمولا به تنهایی استفاده نمی‌شود و برای افزایش اثربخشی، همراه با سایر داروهای ضد تهوع مانند اندانسترون تجویز می‌گردد.

مصرف در کودکان

بر خلاف برخی داروهای ضد تهوع که محدودیت سنی دارند، دگزامتازون برای استفاده در نوزادان و کودکان تایید شده است.

نحوه مصرف: دستورالعمل پزشک تعیین‌کننده است، اما معمولا به صورت تک‌دوز قبل از شیمی‌درمانی یا جراحی توسط پزشک تعیین می‌شود. برای جلوگیری از سوءهاضمه، توصیه می‌شود دگزامتازون همراه با غذا میل شود.

زمان مصرف: بهتر است این دارو در صبح مصرف شود، زیرا می‌تواند باعث بی‌خوابی و دشواری در به خواب رفتن در شب شود.

هشدار برای دیابتی‌ها: این دارو می‌تواند باعث افزایش قند خون شود؛ بنابراین افراد مبتلا به دیابت باید هنگام مصرف آن، قند خون خود را با دقت بیشتری کنترل کنند.

عوارض دیگر: ایجاد سکسکه از عوارض جانبی احتمالی این دارو ذکر شده است.

پرومتازین (Promethazine)

پرومتازین (Promethazine) که با نام‌های تجاری مختلفی شناخته می‌شود، یک داروی تجویزی قدرتمند برای کنترل تهوع و استفراغ است. پرومتازین به صورت قرص، شربت، تزریق وریدی و همچنین شیاف موجود است.

دسته‌بندی و مکانیسم اثر:

پرومتازین دارویی است که در دو دسته اصلی طبقه‌بندی می‌شود:

  • فنوتیازین‌ها (Phenothiazines): به عنوان یک آنتی‌سایکوتیک با خواص ضد تهوع قوی عمل می‌کند.
  • آنتی‌هیستامین‌ها: پرومتازین به دلیل ساختار شیمیایی خود، یک آنتی‌هیستامین نیز محسوب می‌شود که این ویژگی آن را برای درمان انواع مختلف تهوع متمایز می‌کند.

این دارو با مسدود کردن گیرنده‌های دوپامین در مغز (که مسئول تحریک مرکز استفراغ هستند) و همچنین مهار اثر هیستامین عمل می‌کند.

موارد مصرف:

  • موارد مقاوم به درمان
  • پس از جراحی
  • دوران بارداری
  • کودکان ۲ سال به بالا

نحوه مصرف: طبق دستور پزشک مصرف شود. دوز معمول برای تهوع ۲۵ میلی‌گرم است.

عوارض جانبی و هشدارهای مهم:

  • خواب‌آلودگی شدید
  • تداخل با الکل

قرص لورازپام (lorazepam)

لورازپام (Lorazepam) دارویی از دسته بنزودیازپین‌ها (Benzodiazepines) است که در مدیریت تهوع و استفراغ کاربردهای ویژه‌ای دارد.

مکانیسم اثر:

لورازپام برخلاف داروهایی مثل اندانسترون، مستقیما روی مرکز استفراغ در دستگاه گوارش اثر نمی‌گذارد، بلکه از طریق سیستم عصبی مرکزی عمل می‌کند.

موارد مصرف:

  • تهوع پیش‌بینانه
  • تهوع ناشی از اضطراب
  • تهوع ناگهانی

لورازپام اغلب همراه با سایر داروهای ضد تهوع استفاده می‌شود تا اثربخشی کلی درمان افزایش یابد.

این دارو به صورت قرص و همچنین محلول خوراکی متمرکز موجود است.

نحوه مصرف: برای مصرف این قرص تجویز پزشک را در اولویت قرار دهید با این حال دوزهای پایین (۰.۵ تا ۲ میلی‌گرم) تجویز می‌شود.

هشدارها و عوارض جانبی:

  • خواب‌آلودگی
  • تداخل با الکل
  • پتانسیل سوءمصرف و ایجاد وابستگی

دوران بارداری: لورازپام در رده بارداری D قرار دارد، به این معنی که شواهدی مبنی بر خطر برای جنین انسان وجود دارد و تنها در موارد بسیار خاص و تحت نظر دقیق پزشک استفاده می‌شود.

قرص‌های آنتی‌اسید (Antacid)

قرص‌های آنتی‌اسید (Antacid) داروهای بدون نسخه‌ای (OTC) هستند که علاوه بر درمان سوزش سر دل، برای تسکین تهوع ناشی از ناراحتی‌های گوارشی، سوءهاضمه و مسمومیت‌های غذایی نیز به کار می‌روند.

رایج‌ترین انواع آنتی‌اسیدها برای درمان تهوع عبارتند از:

۱. بیسموت ساب‌سالیسیلات (Bismuth Subsalicylate)

این دارو که با نام‌های تجاری مانند Pepto-Bismol و Kaopectate شناخته می‌شود، هم به عنوان آنتی‌اسید و هم به عنوان داروی ضد اسهال عمل می‌کند.

  • مکانیسم اثر: این دارو با محافظت از دیواره معده و کاهش التهاب و تحریک‌پذیری آن عمل می‌کند. همچنین انقباضات (اسپاسم‌های) معده را که منجر به تهوع می‌شوند، کاهش می‌دهد.
  • موارد مصرف: تهوع ناشی از آنفولانزای معده، مسمومیت غذایی و رفلاکس (GERD).
  • نحوه مصرف: طبق دستورالعمل پزشک باید مصرف شود اما معمولا هر ۳۰ تا ۶۰ دقیقه در صورت نیاز (حداکثر ۸ دوز در ۲۴ ساعت) تجویز می‌شود.
  • عوارض جانبی: تیره شدن رنگ زبان، مدفوع سیاه، یبوست، وزوز گوش.

۲. امتورول (Emetrol)

این آنتی‌اسید حاوی ترکیبی از فسفریک اسید، دکستروز و فروکتوز است که از سال ۱۹۴۹ در دسترس مصرف‌کنندگان قرار دارد.

  • مکانیسم اثر: امتورول با کند کردن انقباضات عضلات معده که در ایجاد حس تهوع نقش دارند، اثر خود را می‌گذارد.
  • موارد مصرف: تهوع ناشی از آنفولانزای معده، مسمومیت غذایی، پرخوری یا مصرف بیش از حد نوشیدنی.
  • نحوه مصرف: طبق دستور پزشک مصرف شود، دوز معمول برای بزرگسالان ۱۵ تا ۳۰ میلی‌لیتر (۱ تا ۲ قاشق غذاخوری) توصیه می‌شود.
  • عوارض جانبی: افزایش قند خون، درد شکمی و اسهال، تهوع

۳. نائوزین (Nauzene)

این دارو حاوی سدیم سیترات دی‌هیدرات است و به عنوان یک آنتی‌اسید برای درمان تهوع استفاده می‌شود.

  • مکانیسم اثر: این دارو با خنثی کردن اسید معده و کاهش تحریک‌پذیری دیواره آن، حس تهوع را تسکین می‌دهد.
  • موارد مصرف: به‌طور خاص برای تهوع ناشی از ناراحتی معده و پرخوری یا نوشیدن بیش از حد توصیه می‌شود.
  • نحوه مصرف: برای مصرف دستورالعمل پزشک را در نظر بگیرید، اما معمولا ۲ قرص جویدنی در هنگام بروز علائم توصیه می‌شود.
  • عوارض جانبی: ایجاد گاز یا نفخ، تغییر در تعادل الکترولیت‌ها.

نکات ایمنی و هشدارهای مهم قرص‌های آنتی اسید

  • سندرم ری (Reye syndrome): هرگز نباید بیسموت ساب‌سالیسیلات را به کودکان ۱۲ ساله و کمتر، یا نوجوانانی که علائم آنفولانزا یا آبله‌مرغان دارند داد؛ زیرا خطر ابتلا به سندرم ری (یک بیماری بسیار جدی و کشنده) را افزایش می‌دهد.
  • تداخلات دارویی: اگر داروهای رقیق‌کننده خون مانند وارفارین، داروهای دیابت، نقرس یا آرتریت مصرف می‌کنید، قبل از استفاده از آنتی‌اسیدهای حاوی بیسموت با پزشک مشورت کنید.
  • حساسیت: افرادی که به آسپرین یا سایر داروهای حاوی سالیسیلات حساسیت دارند، نباید از بیسموت ساب‌سالیسیلات استفاده کنند.

قرص مکلیزین (Meclizine)

مکلیزین (Meclizine) یک داروی آنتی‌هیستامین است که به‌طور گسترده برای پیشگیری و درمان تهوع، استفراغ و سرگیجه استفاده می‌شود.

مکانیسم اثر:

مکلیزین در دسته آنتی‌هیستامین‌های H1 یا آنتی‌کولینرژیک‌ها قرار می‌گیرد.

  • این دارو با مسدود کردن مواد شیمیایی هیستامین و استیل‌کولین در مغز عمل می‌کند؛ این مواد مسئول ارسال پیام به مرکز استفراغ هستند.
  • مکلیزین باعث کاهش توانایی گوش داخلی برای حس کردن حرکت می‌شود. با ضعیف کردن این سیگنال‌ها، پیام‌های متناقضی که باعث بروز تهوع در حین حرکت می‌شوند، به مغز نمی‌رسند.

موارد مصرف:

  • پیشگیری و درمان تهوع ناشی از مسافرت با کشتی، هواپیما یا خودرو
  • سرگیجه

نکته: این دارو برای اثربخشی بهتر در پیشگیری از بیماری حرکت، باید پیش از شروع حرکت مصرف شود.

مصرف در سنین و شرایط خاص

  •  مصرف مکلیزین برای کودکان ۱۲ سال به بالا مجاز است
  • این دارو در رده بارداری B قرار دارد، به این معنی که در مطالعات حیوانی خطری برای جنین نشان نداده است و معمولا ایمن تلقی می‌شود (اما همیشه باید با مشورت پزشک مصرف شود.

نحوه مصرف: مصرف این دارو با تجویز پزشک است، اما برای بیماری حرکت، دقیقا یک ساعت قبل از سفر، ۲۵ تا ۵۰ میلی‌گرم یک بار در روز متداول است.

عوارض جانبی:

  • خواب‌آلودگی
  • تداخل با الکل
  • خشکی دهان و چشم

موارد احتیاط: افرادی که دچار بیماری‌هایی نظیر گلوکوم (آب‌سیاه)، آسم، فشار خون بالا یا مشکلات پروستات هستند، باید قبل از مصرف با پزشک مشورت کنند.

قرص پروکلروپرازین (Prochlorperazine)

پروکلروپرازین در گروه فنوتیازین‌ها (Phenothiazines) قرار می‌گیرد. این دارو هم به عنوان یک آنتی‌سایکوتیک (ضد روان‌پریشی) و هم به عنوان یک آنتی‌امتیک (ضد تهوع) شناخته می‌شود.

مکانیسم اثر:

این دارو یک آنتاگونیست گیرنده دوپامین است. پروکلروپرازین با مسدود کردن پیام‌رسان شیمیایی دوپامین و جلوگیری از اتصال آن به نواحی خاصی در مغز که مرکز استفراغ را تحریک می‌کنند، عمل می‌کند.

موارد مصرف:

  • تهوع ناشی از بیهوشی
  • موارد مقاوم به درمان
  • کنترل کلی تهوع

نحوه مصرف: طبق دستور پزشک مصرف شود، اما دوز معمول برای تهوع حاد ۵ تا ۱۰ میلی‌گرم است که ۳ یا ۴ بار در روز مصرف می‌شود.

عوارض جانبی و هشدارها:

  • خواب‌آلودگی
  • خطر سقوط
  • تداخل با الکل

جدول راهنمای تداخلات و دسته‌بندی داروهای ضد تهوع

جدول راهنمای تداخلات و گروه‌های دارویی به شکل خلاصه شده است تا هشدار مربوط به هر دارو را بدانید.

دسته دارویی نمونه‌های متداول (اسم قرص) تداخل رایج  نتیجه تداخل
ضد تهوع‌های خواب‌آور (آنتی‌هیستامین‌ها) دیمن‌هیدرینات، مکلیزین، سیکلیزین، پرومتازین الکل، قرص‌های خواب‌آور و آرام‌بخش‌ها افزایش شدید خواب‌آلودگی، سرگیجه و خطر تنگی نفس
آنتی‌اسیدها و محافظ‌های معده بیسموت ساب‌سالیسیلات، نائوزین، شربت آنتی‌اسید اکثر داروهای قلبی، دیابت و آنتی‌بیوتیک‌ها ایجاد لایه محافظ در معده و جلوگیری از جذب سایر داروها
آنتاگونیست‌های دوپامین متوکلوپرامید، پروکلرپرازین، دومپریدون داروهای بیماری پارکینسون و برخی داروهای اعصاب خنثی کردن اثر داروهای پارکینسون و تشدید لرزش بدن
بنزودیازپین‌ها لورازپام، دیازپام مسکن‌های کدئین‌دار و الکل تضعیف شدید سیستم عصبی و کاهش هوشیاری

کدام قرص‌های ضد تهوع خواب آور نیستند؟

بسیاری از افراد به دلیل ترس از خواب‌آلودگی از مصرف قرص‌های ضد تهوع خودداری می‌کنند. اگر به دنبال گزینه‌هایی هستید که کمترین اثر خواب‌آلودگی را دارند، این داروها را در نظر بگیرید:

  • اندانسترون
  • دومپریدون
  • آنتی‌اسیدها و امتورول
  • ویتامین B6

سخن پایانی

در این مقاله از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز دانستیم انتخاب موثرترین داروی ضد تهوع کاملا به علت بروز آن بستگی دارد. بنابراین برای تشخیص دقیق و انتخاب بهترین گزینه حتما با پزشک یا داروساز مشورت کنید. همیشه دستورالعمل روی برچسب دارو را به دقت دنبال کرده، از مصرف بیش از دوز توصیه شده و ترکیب خودسرانه چندین داروی ضد تهوع خودداری کنید. نسبت به عوارضی نظیر خواب‌آلودگی هوشیار باشید و از مصرف همزمان این داروها با الکل یا سایر داروهای تداخل‌دار مانند آرام‌بخش‌ها بدون نظارت پزشک پرهیز کنید.

سوالات متداول

در دوران بارداری، خط اول درمان معمولا ویتامین B6 (پیریدوکسین) است. در موارد شدیدتر، پزشک ممکن است داروهایی مانند دیمن‌هیدرینات (رده B) یا در شرایط خاص اندانسترون را تجویز کند. با این حال، مصرف هرگونه دارو در این دوران باید حتما زیر نظر پزشک باشد.
برای پیشگیری و درمان تهوع ناشی از حرکت، داروهای آنتی‌هیستامین مانند دیمن‌هیدرینات (درامامین) و مکلیزین موثرترین گزینه‌ها هستند. نکته کلیدی این است که این داروها باید حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از شروع سفر مصرف شوند تا از تحریک مرکز استفراغ جلوگیری کنند.
اگر استفراغ در کمتر از ۱۵ تا ۳۰ دقیقه پس از بلع قرص رخ دهد، احتمالا دارو جذب نشده است. با این حال، هرگز نباید خودسرانه دوز دارو را تکرار کنید؛ زیرا بخشی از دارو ممکن است جذب شده باشد. در این موارد توصیه می‌شود با پزشک مشورت کنید تا در صورت نیاز، شکل دارویی را از قرص به شیاف یا آمپول تغییر دهد.
تصویر فاطمه نظری
فاطمه نظری
فاطمه نظری هستم. با چهار سال سابقه در تولید محتوای تخصصی سلامت و تغذیه، تلاش می‌کنم پیچیده‌ترین مفاهیم این حوزه را با زبانی ساده و بیانی شیوا به شما مخاطبان منتقل کنم. هدف من، تولید محتوایی است که نه تنها آموزنده، بلکه جذاب و قابل فهم برای همه باشد.
بحث و تبادل نظر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *