برای کسی که سندرم روده تحریکپذیر دارد، انتخاب پروتئین وی فقط به درصد پروتئین یا طعم محصول ختم نمی‌شود. ممکن است یک مکمل از نظر ورزشی عالی باشد، اما بعد از مصرفش نفخ، دل‌پیچه یا احساس فوریت برای رفتن به سرویس بهداشتی ایجاد شود. در چنین شرایطی معمولاً اولین واکنش، قطع مصرف پروتئین است؛ در حالی که مشکل خیلی وقت‌ها از لاکتوز، شیرین‌کننده‌ها، فیبرهای پری‌بیوتیک یا سایر ترکیبات همراه پودر می‌آید.
نکته مهم این است که IBS به معنی ممنوع بودن پروتئین وی نیست. حتی لازم نیست همه افراد دارای IBS بدون آزمایش تحمل شخصی، تمام محصولات لبنی را کنار بگذارند. چیزی که انتخاب را هوشمندانه‌تر می‌کند، پیدا کردن فرمول ساده‌تر، کم‌لاکتوزتر و کمتر تحریک کننده است.
بهترین پروتئین وی برای افراد دارای IBS کدام است؟
اگر بخواهیم خیلی خلاصه جواب بدهیم، برای بسیاری از افراد مبتلا به سندروم روده تحریک پذیر، پروتئین وی ایزوله با ترکیبات ساده و بدون افزودنی‌های پرریسک گوارشی انتخاب مناسبتری نسبت به وی کنسانتره است. هنگام خرید، بهتر است دنبال چنین مشخصاتی باشید:
- پروتئین وی ایزوله باشد
- میزان لاکتوز بسیار کم یا عبارت Lactose-Free در صورت حساسیت به لاکتوز
- فهرست ترکیبات نسبتاً کوتاه
- بدون اینولین و فیبر ریشه کاسنی
- بدون سوربیتول، مانیتول، زایلیتول و مالتیتول
- بدون مقدار زیاد فیبرهای پری‌بیوتیک افزوده
- ترجیحاً بدون ترکیب چندین نوع پروتئین مختلف در اولین انتخاب
- امکان مصرف در سروینگ کوچک برای بررسی تحمل
پس بهترین وی برای IBS یک برند مشخص برای همه نیست؛ محصولی است که کمترین محرک شناخته‌شده را داشته باشد و بدن خود فرد هم آن را تحمل کند.
چرا وی ایزوله معمولاً انتخاب بهتری از وی کنسانتره است؟
وی کنسانتره در فرآیند تولید، مقداری از کربوهیدرات‌های شیر از جمله لاکتوز را حفظ می‌کند. در مقابل، وی ایزوله بیشتر فیلتر میشود و بخش بیشتری از چربی و لاکتوز آن حذف میشود. برای کسی که هم IBS دارد و هم نسبت به لاکتوز حساس است، همین تفاوت می‌تواند تعیین کند که بعد از مصرف شیک احساس طبیعی داشته باشد یا چند ساعت با نفخ و دل‌پیچه درگیر شود. در مطلب «تفاوت پروتئین وی کنسانتره با وی ایزوله چیست؟» می‌توانید با این دو محصول بیشتر آشنا شوید.
مقایسه انواع پروتئین برای فرد مبتلا به IBS
در جدول زیر، انواع پروتئین برای افراد دارای سندروم روده تحریک پذیر را مقایسه کرده‌ایم:
| نوع پروتئین | برای IBS چطور است؟ | نکته مهم |
|---|---|---|
| وی ایزوله | معمولاً انتخاب مناسب‌تر | لاکتوز کمتر و پروتئین خالص‌تر |
| وی کنسانتره | احتمال تحریک بیشتر در افراد حساس | لاکتوز بیشتری دارد |
| وی هیدرولیزه | ممکن است هضم پروتئین آسان‌تر باشد | الزاماً بدون لاکتوز نیست |
| وی ترکیبی | کاملاً وابسته به فرمول | ممکن است ایزوله + کنسانتره داشته باشد |
| پروتئین برنج | گزینه جایگزین قابل بررسی | فرمول ساده انتخاب شود |
| پروتئین تخم‌مرغ | معمولاً فاقد لاکتوز | برای حساسیت به تخم‌مرغ مناسب نیست |
| پروتئین نخود | تحمل افراد متفاوت است | ممکن است کمی تحریک کننده باشد |
پس وی هیدرولیز بهتر از ایزوله نیست؟
هیدرولیز کردن یعنی پروتئین تا حدی به قطعات کوچک‌تر شکسته شده تا هضم آن آسان‌تر شود؛ اما این فرآیند الزاماً لاکتوز محصول را حذف نمی‌کند. بنابراین برای IBS صرفاً دیدن عبارت هیدرولیز روی بسته کافی نیست. اگر محصول حاوی لاکتوز یا افزودنی‌های نامناسب باشد، همچنان ممکن است علائم ایجاد کند. برای کسب اطلاعات بیشتر، مطلب «تفاوت وی هیدرولیز با وی ایزوله» را از دست ندهید.
آیا همه افراد مبتلا به IBS باید وی بدون لاکتوز بخورند؟
IBS و عدم تحمل لاکتوز دو وضعیت یکسان نیستند. ممکن است فرد IBS داشته باشد اما مقدار معمولی لاکتوز را بدون هیچ مشکلی تحمل کند؛ فرد دیگری با مقدار کمی شیر یا وی کنسانتره دچار نفخ و اسهال شود.
رژیم عاری از مواد تحریک کننده روده نیز به معنی حذف همیشگی تمام لبنیات نیست. انجمن گوارش جهانی توضیح می‌دهد که تحمل برخی مواد تحریک کننده روده بین افراد متفاوت است و هدف نهایی، شناسایی محرک‌های شخصی و بازگرداندن غذاهای قابل تحمل به رژیم است.
بنابراین اگر قبلاً شیر، ماست یا مکمل‌های حاوی لاکتوز را بدون علامت مصرف کرده‌اید، ابتلا به IBS دلیل کافی برای حذف کامل لاکتوز نیست.
مواد محرک موجود در پروتئین وی که مشکل‌ساز می‌شوند
گاهی ممکن است برخی افراد مبتلا به IBS با مصرف پروتئین وی ایزوله نیز دچار مشکل گوارشی شوند. در این شرایط نمی‌توان گفت که مشکل از خود پروتئین است؛ اگر با دقت بیشتری ترکیبات را نگاه کنید، محصول ممکن است حاوی اینولین، ریشه کاسنی یا یک شیرین‌کننده پلی‌ال باشد. این مواد میتوانند به تحریک روده دامن بزنند و شرایط گوارشی سختی را برای شما پدید آورند.
اینولین و ریشه کاسنی
بعضی پودرها برای اینکه «فیبر بالا» یا «پری‌بیوتیک» باشند، اینولین یا Chicory Root Fiber دارند. برای یک فرد سالم ممکن است این موضوع بدون مشکل و حتی جذاب باشد؛ اما اینولین از فروکتان‌هاست و در افراد حساس به مواد تحریک کننده روده، می‌تواند سبب مشکلات زیر شود:
- نفخ
- گاز
- درد شکم
- تغییر دفع
در بسیاری از موارد حتی ممکن است چنین محصولاتی با برچسب «پروبیوتیک» یا «کمک به سلامت روده» عرضه شوند اما باز هم برای افراد مبتلا به IBS تحریک کننده باشند.
شیرین‌کننده‌های قندی یا Polyol
نام‌هایی که بیشتر باید حواستان به آن‌ها باشد عبارتند از:
- Sorbitol
- Mannitol
- Xylitol
- Maltitol
- Isomalt
این ترکیبات میتوانند در روده به‌خوبی جذب نشوند و در فرد مستعد IBS، آب بیشتری وارد روده کرده یا تخمیر شوند؛ نتیجه می‌تواند نفخ، دل‌پیچه یا اسهال باشد. این نکته بهخصوص درباره پودرها و پروتئین‌بارهای بدون شکر مهم است، چون چنین محصولات رژیمی گاهی مقدار قابل‌توجهی قند الکلی دارند.
وی بدون شکر برای IBS بهتر است؟
گاهی برعکس است. در اکثر مواقع روی بسته نوشته شده «Sugar Free» و فرد تصور می‌کند برای روده هم بهترین گزینه را انتخاب کرده است، اما در حقیقت شکر با یکی از همان پلی‌ال‌هایی که بالاتر گفتیم جایگزین شده است.
برای فرد مبتلا به IBS، عبارت بدون شکر به‌تنهایی معیار انتخاب خوبی نیست. بهتر است پشت بسته را بخوانید و ببینید شیرینی محصول از چه ماده‌ای تأمین شده است. استویا به خودی خود در گروه پلی‌ال‌های غیر محرک قرار نمی‌گیرد، اما حتی در این مورد هم تحمل فردی اهمیت دارد و هر محصول باید با توجه به کل فرمول بررسی شود.
پروتئین وی می‌تواند علائم IBS را بدتر کند؟
در بعضی افراد بله؛ اما نمی‌توان گفت خود پروتئین وی ذاتاً باعث تشدید IBS میشود. اگر بعد از مصرف شیک این علائم ظاهر می‌شوند:
- نفخ واضح
- گاز زیاد
- دل‌پیچه
- اسهال
- احساس فوریت دفع
ابتدا این موارد را بررسی کنید:
- وی شما ایزوله است یا کنسانتره؟
- آیا نسبت به شیر و لاکتوز هم چنین واکنشی دارید؟
- روی لیبل اینولین یا ریشه کاسنی وجود دارد؟
- شیرین‌کننده محصول چیست؟
- یک سروینگ کامل را یکباره مصرف می‌کنید؟
- شیک را با شیر معمولی درست می‌کنید؟
- همراه وی مواد دیگری مثل میوه‌های محرک یا شیرین‌کننده به شیک اضافه کرده‌اید؟
گاهی با عوض کردن فقط یکی از این موارد، مکملی که تصور می‌کردیم برای IBS ممنوع است قابل تحمل میشود.
IBS اسهالی دارید؟ در انتخاب وی به این موارد بیشتر دقت کنید
در IBS-D یا نوع اسهال غالب، هر ترکیبی که آب بیشتری وارد روده کند یا تخمیر بالایی داشته باشد می‌تواند آزاردهنده‌تر باشد. در این شرایط، اولویت‌ها بهتر است این‌ها باشند:
- وی ایزوله
- مقدار لاکتوز پایین
- عدم وجود سوربیتول، مانیتول و سایر پلی‌ال‌های مشکل‌ساز
- عدم وجود اینولین و ریشه کاسنی
- شروع با مقدار کمتر از سروینگ کامل
- تهیه شیک با آب یا شیر بدون لاکتوز در صورت حساسیت
مثلاً اگر همیشه یک اسکوپ وی را با 400 میلی‌لیتر شیر معمولی می‌خورید و بعد اسهال می‌گیرید، قبل از کنار گذاشتن مکمل، یک بار همان محصول را با آب امتحان کنید. ممکن است چیزی که بدن تحمل نمی‌کند کل بار لاکتوز وعده باشد، نه خود وی.
IBS یبوستی دارید؟ دنبال وی «پرفیبر» نروید
در IBS-C یا نوع یبوست غالب، ممکن است تصور شود که بهترین وی همان نوعی است که بیشترین فیبر را دارد. اما موضوع به این سادگی نیست. فیبر محلول می‌تواند به کنترل علائم IBS و یبوست کمک کند، اما اضافه کردن ناگهانی مقدار زیادی اینولین یا فیبر تخمیرپذیر ممکن است نفخ را شدیدتر کند. راهنماهای گوارشی نیز بیشتر بر افزایش هدفمند فیبر محلول تأکید دارند، نه اینکه هر محصول پرفیبری الزاماً مناسب باشد. بهتر است وی ساده انتخاب شود و مسئله فیبر، آب و رژیم غذایی جداگانه مدیریت شود.
اگر IBS از نوع مختلط است کدام وی بهتر است؟
در IBS-M که فرد دوره‌های یبوست و اسهال را تجربه می‌کند، ساده‌ترین فرمول معمولاً بهترین نقطه شروع است. به‌جای پودری با 15 ترکیب مختلف، یک وی ایزوله با مواد افزودنی محدود انتخاب کنید. این کار مزیت دیگری هم دارد؛ اگر علامتی ایجاد شد، راحت‌تر می‌توانید حدس بزنید عامل آن چیست. هرچه محصول شلوغ‌تر باشد، پیدا کردن مقصر سخت‌تر میشود.
در IBS پروتئین وی را با آب بخوریم یا شیر؟
برای فردی که IBS دارد، آب ساده‌ترین گزینه برای تست تحمل یک مکمل جدید است. چون وقتی اولین بار وی را با شیر، موز، کره بادام‌زمینی و چند ماده دیگر مخلوط می‌کنید و بعد نفخ ایجاد میشود، دیگر معلوم نیست مشکل از کدام قسمت شیک بوده است. یک روش عملی به شرح زیر توصیه شده است:
- ابتدا نصف سروینگ وی را فقط با آب امتحان کنید. اگر مشکلی ایجاد نشد، سروینگ کامل را امتحان کنید.
- بعد از اینکه تحمل خود محصول مشخص شد، مواد دیگر را به شیک اضافه کنید.
- اگر به لاکتوز حساس هستید، شیر بدون لاکتوز هم می‌تواند گزینه مناسبی باشد.
مقدار مصرف پروتئین وی در IBS چقدر است؟
در IBS، یک ماده غذایی ممکن است در مقدار کم مشکلی ایجاد نکند اما در سروینگ بزرگ علائم بدهد. به همین دلیل بهتر است روز اول سراغ شیک دو اسکوپی نروید. اگر سابقه حساسیت گوارشی دارید، برای اولین بار به شرح زیر رفتار کنید:
- حدود نصف سروینگ مصرف کنید.
- شیک را ساده نگه دارید.
- واکنش گوارشی چند ساعت بعد را بررسی کنید.
- اگر تحمل شد، دفعه بعد مقدار معمول را مصرف کنید.
این روش یک تست پزشکی نیست؛ فقط کمک می‌کند تحمل عملی یک محصول را بهتر بشناسید.
پروتئین وی بدون طعم برای IBS بهتر است؟
همیشه اینطور نیست، اما یک مزیت دارد که معمولاً مواد کمتری برای تحریک وجود دارد. یک وی بدون طعم ممکن است فقط از پروتئین و چند ماده ضروری برای بافت تشکیل شده باشد، در حالی که نسخه شکلاتی یا کوکی همان محصول می‌تواند شیرین‌کننده، طعم‌دهنده، فیبر یا ترکیبات دیگری داشته باشد. به همین دلیل اگر روده بسیار حساسی دارید و در حال پیدا کردن محرک شخصی خود هستید، یک ایزوله با فرمول ساده انتخاب منطقی‌تری برای شروع است. بعداً می‌توانید ببینید آیا نسخه‌های طعم‌دار را هم تحمل می‌کنید یا نه و بهترین طعم پروتئین وی برای شما کدام است.
آیا پروتئین گیاهی از وی برای IBS بهتر است؟
این تصور که «ترکیب گیاهی = گزینه بهتر برای روده» همیشه درست نیست. بعضی پودرهای گیاهی، بهخصوص بسته به روش استخراج، ممکن است حاوی مقادیری از GOS یا فروکتان‌ها باشند. همچنین بسیاری از محصولات گیاهی برای بهتر شدن بافت و طعم، فیبرها و شیرین‌کننده‌های بیشتری دارند. برای کسی که لبنیات یا پروتئین شیر را تحمل نمی‌کند، پروتئین برنج یا بعضی فرمول‌های گیاهی ساده میتوانند جایگزین قابل بررسی باشند؛ اما باز هم باید کل لیبل را بررسی کرد.
اگر به پروتئین شیر حساسیت داریم چه کنیم؟
اینجا باید بین عدم تحمل لاکتوز و آلرژی به پروتئین شیر گاو تفاوت گذاشت. در عدم تحمل لاکتوز، مسئله قند شیر است؛ بنابراین وی ایزوله کم‌لاکتوز ممکن است بهتر تحمل شود. اما وی ایزوله همچنان پروتئین مشتق از شیر است. اگر آلرژی واقعی به پروتئین شیر دارید، کم بودن لاکتوز مشکل را حل نمی‌کند و مصرف وی می‌تواند خطرناک باشد. در چنین شرایطی باید سراغ منبع پروتئینی دیگری بروید.
آیا پروتئین‌بار برای IBS بهتر از وی است؟
معمولاً نمی‌توان چنین حکمی داد. اتفاقاً پیدا کردن یک پروتئین‌بار مناسب IBS گاهی از پودر وی سخت‌تر است، چون بسیاری از بارها برای بالا بردن فیبر یا کاهش شکر از موارد زیر استفاده میکنند:
- اینولین
- ریشه کاسنی
- پلیالها
- شیرین‌کننده‌های متعدد
- مغزها و میوه‌های خشک در مقادیر بالا
پس اگر هدف فقط دریافت پروتئین اضافه است، یک وی ایزوله ساده که ترکیباتش را به‌راحتی می‌توانید بررسی کنید گاهی انتخاب قابل پیش‌بینی‌تری از یک پروتئین‌بار پیچیده است.
یک لیبل مناسب IBS چه شکلی است؟
فرض کنید دو قوطی روبه‌روی شماست.
محصول اول
- Whey Protein Isolate
- Lecithin
- Cocoa
- Stevia
محصول دوم
- Whey Protein Concentrate
- Milk Powder
- Inulin
- Chicory Root Fiber
- Maltitol
- Flavor Blend
- Prebiotic Complex
اگر IBS دارید و هنوز محرک‌های شخصی‌تان را نمی‌شناسید، محصول اول انتخاب قابل پیش‌بینی‌تری برای امتحان کردن است. نمی‌توان بدون آزمایش گفت حتماً تحریک کنندگی کمی دارد، اما تعداد عوامل مشکوک آن کمتر است.
اگر وی باعث نفخ شد، قبل از کنار گذاشتنش این 5 کار را امتحان کنید
در هنگام مواجهه با نفخ، اولین واکنش خیلی‌ها این است که کل قوطی را کنار بگذارند. قبل از آن، اگر علائم شدید نیستند، با تست زیر می‌توانید ببینید مشکل از کجاست:
- مقدار مصرف را نصف کنید.
- به‌جای شیر معمولی، شیک را با آب درست کنید.
- بررسی کنید محصول کنسانتره نباشد.
- ترکیباتی مثل اینولین، کاسنی و پلیالها را پیدا کنید.
- دفعه بعد وی را بدون افزودن میوه، عسل یا سایر مواد امتحان کنید.
اگر با وجود این تغییرات همچنان هر بار علائم مشخص و تکرارشونده دارید، احتمالاً آن محصول برای شما انتخاب خوبی نیست.
چه زمانی مشکل را فقط به IBS ارتباط ندهیم؟
اگر بعد از مصرف مکمل فقط کمی نفخ ایجاد میشود، بررسی فرمول و مقدار مصرف منطقی است؛ اما برخی علائم نیاز به بررسی پزشکی دارند. اگر با این موارد روبه‌رو هستید:
- کاهش وزن ناخواسته
- خون در مدفوع
- تب
- کم‌خونی
- اسهال مداوم یا شدید
- بیدار شدن از خواب به دلیل علائم گوارشی
- استفراغ مکرر
- شروع علائم شدید و جدید
بهتر است همه چیز را به IBS یا مکمل نسبت ندهید.
سخن آخر درباره بهترین پروتئین وی برای IBS
اگر IBS دارید، لازم نیست با دیدن کلمه Whey روی یک محصول فوراً آن را کنار بگذارید. برای بسیاری از افراد، وی ایزوله کم‌لاکتوز با یک فرمول ساده و بدون اینولین، ریشه کاسنی و پلی‌ال‌های مشکل‌ساز انتخاب مناسبتری برای شروع است. از طرف دیگر، داشتن IBS به معنی حساسیت قطعی به لاکتوز نیست و هیچ پروتئین پودری هم برای همه مبتلایان یکسان عمل نمی‌کند. گاهی یک نفر یک اسکوپ ایزوله را بدون هیچ مشکلی مصرف می‌کند و فرد دیگری حتی به یک افزودنی کوچک در همان محصول واکنش نشان می‌دهد. یک فرمول ساده انتخاب کنید، اولین بار با مقدار کمتر و ترجیحاً همراه آب امتحانش کنید و اگر علائم تکرارشونده داشتید، قبل از حذف تمام منابع پروتئینی، دقیق‌تر بررسی کنید کدام جزء شیک محرک شماست.
در صورتی که پاسخ به دغدغه‌ها و سوالات ذهنی شما در قسمت سوالات متداول این مقاله از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز نیست، هرگونه ابهام و پرسش خود در این زمینه را از طریق قسمت نظرات با ما در میان بگذارید تا پزشکان مثبت سبز در اسرع وقت پاسخگوی شما باشند.
