قرص فولیک اسید برای چیست؟

قرص فولیک اسید برای چیست؟ درمان کمبود فولات

فولیک اسید همان ویتامین B9 (فولات) است که در بسیاری از مواد غذایی طبیعی یافت می‌شود. در مواقعی ممکن است بدن با کمبود این ویتامین مواجه شود. کمبود فولات ممکن است به دلایل زیادی رخ دهد. برخی از علل احتمالی کمبود فولات عبارتند از:

• رژیم غذایی ناقص و غلط
• بیماری‌ها یا جراحی‌هایی که بر نحوه جذب فولیک اسید در بدن شما تاثیر می‌گذارد، از جمله بیماری سلیاک، سندرم روده کوتاه و جراحی بای پس معده
• عدم ترشح اسید معده (آکلرهیدریا) یا ترشح کم اسید معده (هیپوکلرهیدریا)
• داروهایی که بر جذب ویتامین B9 تاثیر می‌گذارند، از جمله متوترکسات و سولفاسالازین
• مصرف الکل، بارداری، کم خونی همولیتیک و دیالیز نیز از سایر مواردی هستند که می توانند موجب کمبود فولات شوند.

در این میان، اگر رژیم غذایی اصلاح شود، تا حد زیادی این کمبود را می‌توان برطرف کرد. در صورتی که کمبود فولیک اسید بسیار شدید باشد، باید از قرص فولیک اسید برای جبران، زیر نظر پزشک استفاده کرد.

در سایت CDC در رابطه با قرص فولیک اسید می‌خوانیم:

این ویتامین به بدن شما کمک می‌کند تا سلول‌های جدید بسازد؛ مانند سلول‌های خونی، سلول‌های مغزی، سلول‌های پوست، مو و ناخن. هر سلول جدیدی که در بدن شکل می‌گیرد به فولات نیاز دارد. فولیک اسید به‌ویژه در اوایل بارداری اهمیت زیادی دارد، زیرا به رشد لوله عصبی کمک می‌کند؛ ساختاری که بعدها به مغز و ستون فقرات جنین تبدیل می‌شود.

عوارض کمبود فولیک اسید چیست؟

کمبود فولیک اسید می‌تواند عوارضی مانند موارد زیر ایجاد کند:

• کم‌خونی
• مشکلات رشد جنین
• اختلالات ذهنی
• اختلال در عملکرد سیستم ایمنی
• افسردگی

مصرف قرص اسید فولیک یا فولات می‌تواند نیاز شما را تامین کند و از بروز این عوارض جلوگیری کند. البته بهتر است پیش از مصرف، حتما با پزشک مشورت کنید.

فواید قرص فولیک اسید

قرص فولیک اسید فواید زیادی برای همه اقشار دارد. مردان، زنان به خصوص در بارداری، سالمندان و کودکان همگی می‌توانند از فواید این ویتامین مهم بهره‌مند شوند. از جمله فواید قرص فولیک اسید ، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

جلوگیری از نقایص مادرزادی و عوارض بارداری با فولیک اسید

مکمل‌های اسید فولیک می‌توانند به جلوگیری از نقص لوله عصبی از جمله اسپینا بیفیدا و آنسفالی کمک کنند. دریافت اسید فولیک کافی در دوران بارداری می‌تواند احتمال تولد نوزاد شما با یکی از این شرایط را کاهش دهد. مکمل‌های اسید فولیک نه تنها به جلوگیری از مشکلات رشد جنین کمک می‌کند، بلکه به کاهش خطر عوارض بارداری مانند پره اکلامپسی نیز کمک می‌کند.

به همین دلیل، مصرف فولیک اسید در بارداری از ماه‌های ابتدایی کم کم آغاز می‌شود تا مادر و جنین دچار مشکل نشوند.

حفظ سلامت مغز با فولیک اسید

سطوح پایین فولات خون با عملکرد ذهنی ضعیف و افزایش خطر زوال عقل مرتبط است و ممکن است خطر ابتلا به اختلالات ذهنی را در افراد مسن افزایش دهد. مصرف کافی فولات همچنین ممکن است به محافظت در برابر بیماری آلزایمر نیز کمک کند. مطالعه‌ای در سال 2019 بر روی 180 بزرگسال مبتلا به اختلال شناختی خفیف نشان داد، مصرف روزانه 400 میکروگرم مکمل اسید فولیک به مدت 2 سال باعث بهبود عملکرد مغز و کاهش سطح پروتئین‌های خونی مرتبط با بیماری آلزایمر می‌شود. بنابراین با مصرف مکمل اسید فولیک و مصرف آن می‌توان سلامت مغز را بهبود بخشید.

قرص فولیک اسید و بهبود سلامت روان

فولات در تولید مواد شیمیایی مغز به نام انتقال دهنده‌های عصبی نقش دارد. مصرف کم فولات با افسردگی، اسکیزوفرنی و سایر شرایط سلامت روان مرتبط است. به عنوان مثال، افراد مبتلا به افسردگی ممکن است سطح فولات خون کمتری نسبت به افراد بدون افسردگی داشته باشند. بررسی مطالعات در سال 2022 نشان می‌دهد که مکمل‌های اسید فولیک و فولات می‌تواند به کاهش علائم بیماری‌های روانی مانند افسردگی پس از زایمان، اسکیزوفرنی و اختلال دوقطبی کمک کنند.

کاهش عوامل خطر بیماری قلبی با ویتامین B9

مکمل‌های حاوی فولات، از جمله اسید فولیک، می‌توانند به بهبود سلامت قلب و کاهش خطر بیماری قلبی کمک کنند. سطوح بالای آمینو اسید هموسیستئین خطر بیماری قلبی را افزایش می‌دهد. از آنجایی که فولات به تجزیه هموسیستئین کمک می‌کند، مکمل‌های فولیک اسید می‌توانند به کاهش سطح هموسیستئین کمک کنند و خطر بیماری قلبی را کاهش دهند.

علاوه بر این، استفاده از قرص فولیک اسید همراه با داروهای ضد فشار خون می‌تواند فشار خون بالا را به طور قابل توجهی کاهش دهد. همچنین این قرص ممکن است عملکرد رگ‌های خونی را در افراد مبتلا به بیماری قلبی بهبود بخشد.

قرص فولیک اسید برای دیابت

مکمل‌های فولیک اسید می‌تواند به بهبود تنظیم قند خون و کاهش مقاومت به انسولین در افراد مبتلا به دیابت کمک کند. از آنجایی که داروی دیابت متفورمین سطح فولات را کاهش می‌دهد، در صورت کمبود آن ممکن است به مکمل نیاز داشته باشید.

افزایش احتمال بارداری با مصرف فولیک اسید

فولیک اسید می‌تواند کیفیت تخمک را بهبود بخشد و به رشد و کاشت تخمک در رحم کمک کند. مصرف فولات می‌تواند شانس باردار شدن و به دنیا آوردن نوزاد را افزایش دهد. افرادی که از فناوری کمک باروری برای باردار شدن استفاده می‌کنند، در صورتی که قرص فولیک اسید بیشتری دریافت کنند، احتمال بچه‌دار شدن بیشتری دارند.

قرص فولیک اسید برای بهبود التهاب

التهاب در بسیاری از بیماری‌ها نقش دارد. نشان داده شده است که مکمل‌های اسید فولیک و فولات نشانگرهای التهاب مانند پروتئین واکنش‌گر C را کاهش می‌دهند.

کمک به بهبود بیماری کلیوی با فولیک اسید

کلیه‌ها معمولا مواد زائد را از خون فیلتر می‌کنند، اما وقتی آسیب ببینند، هموسیستئین می‌تواند در خون جمع شود. حدود 85 درصد از افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیه، هموسیستئین بیش از حدی در خون خود دارند. قرص فولیک اسید ممکن است به کاهش سطح هموسیستئین و خطر بیماری قلبی در افراد مبتلا به بیماری کلیوی کمک کند.

قرص فولیک اسید برای کم‌خونی

خیلی از افرادی که با خستگی مداوم، بی‌حالی یا رنگ‌پریدگی سراغ پزشک می‌روند، تازه آن‌جا متوجه می‌شوند که کم‌خونی‌شان فقط به آهن مربوط نیست. فولیک اسید یکی از ویتامین‌های کلیدی در ساخت گلبول‌های قرمز سالم است و وقتی بدن با کمبود آن مواجه می‌شود، نوعی کم‌خونی به نام کم‌خونی مگالوبلاستیک ایجاد می‌شود. در این شرایط، مصرف قرص فولیک اسید می‌تواند به مرور باعث بهبود سطح انرژی، کاهش ضعف و بهتر شدن حال عمومی فرد شود؛ البته به شرطی که نوع کم‌خونی به‌درستی تشخیص داده شده باشد و کمبود ویتامین B12 هم همزمان نادیده گرفته نشود.

قرص فولیک اسید برای پوست

اگر کسی مدتی با رنگ‌پریدگی پوست، کدر شدن چهره یا دیر ترمیم شدن زخم‌ها دست‌وپنجه نرم کرده باشد، می‌داند که فقط کرم و محصولات مراقبتی کافی نیست. فولیک اسید با نقش مهمی که در تقسیم سلولی و خون‌رسانی دارد، می‌تواند از درون به سلامت پوست کمک کند. وقتی سطح فولات بدن متعادل باشد، اکسیژن و مواد مغذی بهتر به سلول‌های پوستی می‌رسند و نتیجه‌اش پوستی شاداب‌تر و سالم‌تر است؛ به‌خصوص در افرادی که کم‌خونی یا تغذیه ضعیف دارند، مصرف فولیک اسید اغلب یکی از اولین چیزهایی است که پزشک توصیه می‌کند.

فواید قرص فولیک اسید برای مردان

برخلاف تصور رایج، فولیک اسید فقط مخصوص زنان یا دوران بارداری نیست و مردان هم در شرایط مختلف به آن نیاز دارند. مردانی که دچار خستگی، کاهش انرژی، افت تمرکز یا حتی مشکلات خونی هستند، ممکن است با کمبود فولات مواجه باشند؛ به‌ویژه اگر تغذیه نامناسب، مصرف الکل یا استرس‌های طولانی‌مدت داشته باشند. فولیک اسید برای مردان به خون‌سازی، سلامت قلب و حتی کیفیت اسپرم کمک می‌کند و خیلی وقت‌ها بعد از چند هفته مصرف منظم، افراد به‌صورت ملموس احساس می‌کنند انرژی روزانه و تمرکزشان بهتر شده است.

انواع قرص فولیک اسید

قرص  فولیک اسید در دو دوز 1 میلی‌گرم و 5 میلی‌گرم موجود است. هر کدام از این دوزها برای موارد خاصی هستند که در ادامه به آن‌ها اشاره کرده‌ایم:

قرص فولیک اسید ۱ میلی‌گرم برای چیست؟

قرص فولیک اسید ۱ میلی‌گرم برای پیشگیری از کمبود فولات و تامین نیاز روزانه بدن تجویز یا توصیه می‌شود. بسیاری از افراد وقتی به‌طور دائمی دچار خستگی، بی‌حوصلگی یا رنگ‌پریدگی خفیف می‌شوند و آزمایششان کمبود شدید نشان نمی‌دهد، با همین دوز ۱ میلی‌گرمی شروع می‌کنند.

این دوز بیشتر نقش حمایتی دارد و به خون‌سازی طبیعی، سلامت سیستم عصبی و عملکرد سلولی کمک می‌کند. در خانم‌هایی که قصد بارداری دارند یا در اوایل بارداری هستند، فولیک اسید ۱ یکی از رایج‌ترین مکمل‌هاست؛ چرا که هم ایمن است و هم می‌تواند بدون فشار به بدن، نیاز روزانه را تامین کند.

بسیاری از مصرف‌کنندگان گزارش می‌کنند بعد از مدتی مصرف منظم، احساس پایداری انرژی و بهبود حال عمومی پیدا کرده‌اند.

قرص فولیک اسید ۵ میلی‌گرم برای چیست؟

قرص فولیک اسید ۵ میلی‌گرم یک دوز درمانی محسوب می‌شود و معمولا زمانی تجویز می‌شود که کمبود فولات واضح‌تر یا جدی‌تر باشد. افرادی که با کم‌خونی مگالوبلاستیک، مشکلات جذب گوارشی، مصرف برخی داروها یا بارداری‌های پرخطر مواجه هستند، اغلب با این دوز درمان می‌شوند.

تجربه بسیاری از بیماران نشان می‌دهد وقتی خستگی شدید، ضعف یا نتایج آزمایش‌ها نگران‌کننده بوده، فولیک اسید ۵ میلی‌گرم به‌مرور باعث برگشت انرژی و بهبود علائم شده است. با این حال، این دوز نباید خودسرانه مصرف شود؛ چون مصرف طولانی‌مدت آن می‌تواند علائم کمبود ویتامین B12 را پنهان کند و تشخیص مشکلات عصبی را به تاخیر بیندازد.

تفاوت قرص فولیک اسید ۱ و ۵ چیست؟

تفاوت اصلی فولیک اسید ۱ و ۵ در هدف مصرف آن‌هاست، نه فقط عدد روی جعبه. فولیک اسید ۱ میلی‌گرم بیشتر برای پیشگیری، مصرف روزانه و حمایت عمومی بدن استفاده می‌شو؛  در حالی که فولیک اسید ۵ میلی‌گرم نقش درمانی دارد و برای کمبودهای واضح یا شرایط خاص پزشکی تجویز می‌شود.

بسیاری از افراد فکر می‌کنند دوز بالاتر یعنی اثر بهتر، اما تجربه بالینی نشان می‌دهد انتخاب دوز درست مهم‌تر از دوز بالاست. به همین دلیل، فولیک اسید ۱ معمولا بدون نگرانی از عوارض مصرف بیش از حد، مصرف می‌شود، اما فولیک اسید ۵ باید حتما با نظر پزشک و براساس وضعیت فردی مصرف شود.

عوارض مصرف بیش از حد قرص فولیک اسید

قرص فولیک اسید به خصوص در دوز 5 میلی‌گرم، اگر بیش از اندازه مصرف شود، می‌تواند عوارض داشته باشد که عبارتند از:

• پنهان شدن علائم کمبود ویتامین B12 و تاخیر در تشخیص آسیب‌های عصبی
• بی‌خوابی، تحریک‌پذیری عصبی و بی‌قراری
• مشکلات گوارشی مانند نفخ، تهوع و دل‌درد
• سردرد و احساس سنگینی در سر
• کاهش اشتها یا تغییرات غیرعادی در اشتها
• واکنش‌های آلرژیک خفیف مانند خارش یا بثورات پوستی (نادر)
• اختلال در تمرکز و احساس گیجی در برخی افراد
• تداخل با اثر برخی داروها مانند داروهای ضدصرع

بهترین زمان مصرف قرص فولیک اسید

قرص فولیک اسید باید با معده پر مصرف شود. هر فرد با توجه به شرایطی که دارد، باید در زمان خاصی از این قرص استفاده کند. بهترین زمان مصرف قرص فولیک اسید را می‌توانید در مقاله‌ای که به تایید مینا علی‌‎نواز کارشناس ارشد تغذیه در مثبت سبز رسیده است، مطالعه نمایید.

سخن پایانی

فولیک اسید یک ویتامین ضروری است که برای حفظ سلامتی، به ویژه در دوران بارداری، اهمیت بسیاری دارد. این ویتامین نقش مهمی در رشد و نمو سلول‌ها، تشکیل گلبول‌های قرمز خون و جلوگیری از نقص‌های مادرزادی دارد. با این حال، برای اطمینان از دریافت مقدار کافی فولیک اسید، بهتر است هم از طریق مصرف غذاهای غنی از فولیک اسید و هم با مشورت پزشک، از مکمل‌های فولیک اسید استفاده کنید.