تاثیر پروتئین وی بر اسپرم و باروری مردان چگونه است؟

پروتئین وی چیست و چرا ورزشکاران از آن استفاده می‌کنند؟

پروتئین وی یکی از باکیفیت‌ترین منابع پروتئینی شناخته‌شده است که از فرآیند تولید پنیر و جداسازی آب‌پنیر به دست می‌آید. این نوع پروتئین به دلیل ارزش بیولوژیکی بالا، سرعت جذب مناسب و ترکیب کامل اسیدهای آمینه، به‌ویژه لوسین، در میان ورزشکاران محبوب شده است.

دلایل اصلی استفاده از پروتئین وی عبارتند از:

• کمک به افزایش حجم و قدرت عضلانی
• تسریع ریکاوری عضلات پس از تمرین
• جلوگیری از تحلیل عضلانی در دوره‌های کاهش وزن
• تامین پروتئین مورد نیاز بدن در افرادی با رژیم غذایی ناکافی

از نظر فیزیولوژیک، پروتئین وی صرفا یک منبع تغذیه‌ای است و به‌تنهایی نقش دارویی یا هورمونی ایفا نمی‌کند. همین نکته سبب می‌شود که نگرانی‌ها درباره تاثیر پروتئین وی بر اسپرم، نیازمند بررسی دقیق‌تر و علمی‌تر باشد.

آیا پروتئین وی باعث ناباروری مردان می‌شود؟

پاسخ کوتاه و علمی به این سوال منفی است. شواهد معتبر نشان می‌دهند که مصرف متعادل پروتئین وی خالص، به‌تنهایی سبب ناباروری مردان نمی‌شود. بدن برای تولید اسپرم سالم، به پروتئین و اسیدهای آمینه نیاز دارد و کمبود پروتئین حتی می‌تواند کیفیت اسپرم را کاهش دهد.

با این حال، علت شکل‌گیری این باور اشتباه که تاثیر پروتئین وی بر اسپرم منفی است، معمولا به عوامل زیر بازمی‌گردد:

• مصرف مکمل‌های تقلبی یا آلوده به استروئید یا فیتواستروژن 
• استفاده بیش‌ازحد و خارج از نیاز بدن
• همزمانی مصرف وی با داروهای هورمونی یا استروئیدی

بنابراین، مشکل اصلی در بیشتر موارد «خود پروتئین وی» نیست؛ بلکه نوع محصول و شیوه مصرف آن عامل تعیین‌کننده محسوب می‌شود. در سایت andrology center در این رابطه می‌خوانیم:

برخی مکمل‌های پروتئینی، به‌ویژه انواع تهیه‌شده از سویا، حاوی فیتواستروژن‌ها هستند که می‌توانند عملکردی مشابه استروژن در بدن داشته باشند. افزایش سطح استروژن ممکن است تعادل هورمونی لازم برای تولید اسپرم و باروری را مختل کند.

مصرف بیش‌ازحد پروتئین می‌تواند باعث افزایش آمونیاک و سایر محصولات جانبی شود که ممکن است به کیفیت اسپرم آسیب بزنند. همچنین این وضعیت می‌تواند فشار مضاعفی بر کلیه‌ها و کبد وارد کند و سلامت عمومی را کاهش دهد.

احتمال آلودگی مکمل‌های پروتئینی به استروئیدهای آنابولیک چقدر است؟

برای پاسخ به این سوال باید به داده‌های سایت healthy male استناد کنیم که می‌گوید: 

مطالعه‌ای در سال 2017 نشان داد که از میان 112 مکمل بررسی‌شده در بازار استرالیا (چه به‌صورت حضوری و چه اینترنتی)، بیش از یک مورد از هر 20 محصول حاوی استروئیدهای آنابولیک اعلام‌نشده روی برچسب بودند.

پژوهش‌های بین‌المللی نیز نشان داده‌اند که 14.8% از 634 مکمل تغذیه‌ای غیرهورمونی که از 13 کشور اروپایی و آمریکا تهیه شده بودند، حاوی استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک پنهان بوده‌اند. با این حال، متخصصان معتقدند برخی منابع قابل‌اعتمادتر از سایرین هستند و راه‌هایی برای کاهش خطر آلودگی ناخواسته وجود دارد.

در ایران نیز، باید از مکمل‌های وی خالص استفاده کنید. برای اطمینان از خلوص مکمل، از برندهای معتبر خرید کنید. 

تاثیر پروتئین وی بر اسپرم (تعداد، تحرک و شکل)

کیفیت اسپرم معمولا با سه شاخص اصلی سنجیده می‌شود:

•  تعداد
• تحرک
• مورفولوژی (شکل طبیعی اسپرم)

مطالعات علمی نشان داده‌اند که مصرف پروتئین کافی در رژیم غذایی می‌تواند به حفظ این شاخص‌ها کمک کند. یافته‌های علمی به‌طور خلاصه اطلاعات زیر را به اثبات رسانده‌اند:

تعداد اسپرم: مصرف متعادل پروتئین وی تاثیر منفی مستقیمی بر تعداد اسپرم ندارد.

تحرک اسپرم: بهبود وضعیت تغذیه و عضله‌سازی می‌تواند به‌صورت غیرمستقیم تحرک اسپرم را بهبود دهد.

شکل اسپرم: شواهدی مبنی بر تخریب مورفولوژی اسپرم با مصرف وی خالص گزارش نشده است.

در مقابل، استفاده از مکمل‌های آلوده به هورمون‌های مصنوعی می‌تواند سبب کاهش این پارامترها شود. این موضوع باید از خود پروتئین وی تفکیک گردد و تصور این که این آلودگی‌ها همان تاثیر پروتئین وی بر اسپرم است، اشتباه است. 

با این حال باید بدانید که مصرف بیش از اندازه پروتئین وی می‌تواند سبب بروز استرس اکسیداتیو در بدن شود که بر کیفیت اسپرم‌ها اثرگذار است. 

پروتئین وی بر ترشح هورمون تستوسترون اثرگذار است؟ 

تستوسترون یک هورمون کلیدی در سلامت جنسی، عضله‌سازی و تولید اسپرم مردان محسوب می‌شود. برخلاف باور رایج، پروتئین وی به‌طور طبیعی سبب کاهش تستوسترون نمی‌شود. واقعیت‌های علمی در رابطه با تاثیر پروتئین وی بر اسپرم و تستوسترون به شرح زیر به اثبات رسیده‌اند:

• تامین پروتئین کافی می‌تواند به حفظ سطح طبیعی تستوسترون کمک کند.
• تمرین مقاومتی همراه با تغذیه مناسب، ترشح تستوسترون را حمایت می‌کند.
• کاهش تستوسترون معمولا در اثر مصرف استروئیدهای آنابولیک رخ می‌دهد، نه پروتئین وی خالص. 

در نتیجه، افت تستوسترون در برخی مصرف‌کنندگان مکمل، اغلب به دلیل ناخالصی‌های هورمونی محصولات غیرمعتبر رخ می‌دهد و نمی‌توان آن را تاثیر پروتئین وی بر اسپرم دانست.

آیا مصرف زیاد پروتئین وی به اسپرم آسیب می‌زند؟

مصرف بیش‌ازحد هر ماده‌ای، حتی مواد مغذی، می‌تواند برای بدن مشکل‌ساز شود. مصرف افراطی پروتئین وی ممکن است به‌طور غیرمستقیم بر باروری اثر بگذارد. اما به‌صورت مستقیم روی اسپرم تاثیری ندارد. پیامدهای مصرف بیش‌ازحد پروتئین وی عبارتند از:

• افزایش فشار متابولیک بر کلیه‌ها
• برهم خوردن تعادل تغذیه‌ای
• کاهش دریافت ریزمغذی‌های ضروری برای باروری
• بروز استرس اکسیداتیو در بدن

به‌طور کلی، مصرف پروتئین بالاتر از نیاز بدن، مزیت اضافه‌ای برای اسپرم ایجاد نمی‌کند و می‌تواند به سلامت عمومی آسیب وارد کند.

سایت healthy male در این زمینه می‌گوید:

در مورد تاثیر پروتئین وی بر باروری مردان، نتایج تحقیقات متناقض است. یک مطالعه حیوانی در سال 2020 نشان داد که مصرف بالاترین دوز توصیه‌شده انسانی پروتئین وی، کیفیت اسپرم یا باروری موش‌های نر را به‌طور معناداری کاهش نمی‌دهد. یک مطالعه قدیمی‌تر روی 40 مرد ورزشکار نیز نتایج مشابهی را در انسان گزارش کرد و حتی به افزایش اسپرم‌های متحرک در مصرف‌کنندگان پروتئین وی اشاره داشت.

با این حال، سارا مارتینز دا سیلوا، متخصص زنان از دانشگاه داندی، در سال 2018 اعلام کرد که مشتقات استروئیدی موجود در برخی شیک‌های پروتئینی ممکن است بر سطح تستوسترون و در نتیجه تولید اسپرم تاثیر منفی بگذارند. در مقابل، یک مطالعه در سال 2019 از دانشگاه استرالیای جنوبی نشان داد که مصرف غذاهای پرپروتئین و کم‌چرب مانند پروتئین وی و سفیده تخم‌مرغ می‌تواند به‌طور طبیعی سطح تستوسترون را در مردان چاق مبتلا به اختلالات هورمونی افزایش دهد و به‌طور بالقوه باروری را نیز بهبود بخشد.

تفاوت پروتئین وی اصل و مکمل‌های تقلبی در سلامت اسپرم

پروتئین وی اصل، مکملی غذایی است و ترکیبات مضری ندارد؛ اما مکمل‌های تقلبی می‌توانند حاوی ترکیبات خطرناک باشند. در جدول زیر ترکیبات و تاثیر پروتئین وی بر اسپرم و هورمون در دو نوع تقلبی و اصلی مورد بررسی قرار داده‌ایم:

| ویژگی     | پروتئین وی اصل | مکمل تقلبی       |

| ترکیب     | پروتئین خالص   | احتمال وجود استروئید |

| اثر هورمونی   | خنثی       | مختل‌کننده هورمون |

| اثر بر اسپرم  | بی‌خطر     | کاهش کیفیت اسپرم |

| ریسک ناباروری | بسیار پایین | بالا             |

بیشترین گزارش‌های آسیب به اسپرم، مربوط به مصرف مکمل‌های آلوده به استروئیدهای آنابولیک بوده است.

پروتئین وی ایزوله برای مردان در سن باروری مناسب است؟

پروتئین وی ایزوله، یکی از انواع پروتئین وی با خلوص بالاتر، لاکتوز کمتر و جذب سریع‌تر محسوب می‌شود. این ویژگی‌ها سبب می‌شود برای افرادی که حساسیت گوارشی دارند یا به دنبال محصول خالص‌تر هستند، انتخاب مناسب‌تری باشد.

از نظر تاثیر بر باروری مردان:

• وی ایزوله فاقد هورمون است.
• احتمال ناخالصی در برندهای معتبر کمتر است.
• در صورت مصرف متعادل، اثر منفی بر اسپرم گزارش نشده است.

 بنابراین، برای مردان در سن باروری، وی ایزوله از برند معتبر گزینه‌ای ایمن‌تر تلقی می‌شود.

 مصرف پروتئین وی در دوران اقدام به بارداری چگونه باشد؟

در دوران اقدام به بارداری، تمرکز اصلی باید بر تعادل تغذیه‌ای باشد. در این دوران مصرف افراطی مکمل‌ها ممنوع است. با وجود خواص آب پنیر، پروتئین وی می‌تواند نقش مکمل داشته باشد، اما نباید جایگزین تغذیه سالم شود. برای این منظور به نکات زیر دقت کنید:

• مصرف پروتئین در محدوده نیاز روزانه (1.2 تا 2 گرم پروتئین به ازای هر کیلو وزن بدن)
• انتخاب برندهای دارای مجوز رسمی
• پرهیز از مصرف همزمان با مکمل‌های هورمونی
• دریافت کافی روی، سلنیوم، ویتامین D و آنتی‌اکسیدان‌ها

نظر پزشکان درباره مصرف پروتئین وی و باروری مردان

اکثر متخصصان اورولوژی و تغذیه بر این موضوع توافق دارند که پروتئین وی خالص، در دوز مناسب، تهدیدی برای باروری مردان محسوب نمی‌شود. نگرانی اصلی پزشکان، مربوط به مکمل‌های غیرمجاز و مصرف خودسرانه است.

دیدگاه پزشکی در زمینه تاثیر پروتئین وی بر اسپرم حقایق زیر را باور دارد:

• پروتئین وی یک ماده غذایی است، نه یک داروی هورمونی.
• اختلالات باروری اغلب با استروئیدها مرتبط هستند و به پروتئین وی خالص ارتباطی ندارند.
• مشاوره پزشکی در افراد دارای سابقه ناباروری توصیه می‌شود.

بالاخره پروتئین وی بخوریم یا نه؟

اگر این سوال در ذهن شما نیز ایجاد شده است باید گفت که هیچ دستورالعمل مستقیمی در این زمینه وجود ندارد، به جز این که با پزشک متخصص مشورت نمایید. با وجود اینکه این مکمل‌ها می‌توانند عملکرد ورزشی، قدرت و توده عضلانی را افزایش دهند، اما به دلیل نظارت ضعیف و احتمال وجود ترکیبات پنهان، بهتر است در دوران اقدام به بارداری از آن‌ها اجتناب شود.

پیروی از یک رژیم غذایی سالم شامل پروتئین‌های کم‌چرب، میوه‌ها و سبزیجات کامل و غذاهای فرآوری‌نشده راهی ایمن‌تر برای حمایت هم‌زمان از سبک زندگی فعال و سلامت باروری است. 

اگر اصرار به مصرف پروتئین وی دارید، برای جلوگیری از تاثیر پروتئین وی بر اسپرم، از برندها و مراکز معتبر این مکمل را تهیه کنید. سیستم‌های بین‌المللی معتبری مثل Informed Sport و Certified for Sport وجود دارند که سلامت محصولات را تایید می‌کنند. اگر از مکمل‌های خارجی استفاده می‌کنید، وجود برچسب این سیستم‌ها روی محصولات پروتئینی اهمیت زیادی دارد.

سخن آخر

بر اساس شواهد علمی موجود، پروتئین وی خالص و مصرف‌ آن به‌صورت اصولی، برای اسپرم و باروری مردان بی‌خطر است. آنچه می‌تواند سلامت باروری را تهدید کند، مصرف مکمل‌های تقلبی، آلوده به استروئید یا استفاده افراطی و بدون آگاهی است. انتخاب آگاهانه، مصرف متعادل و توجه به کیفیت محصول، مهم‌ترین عوامل در حفظ سلامت اسپرم در کنار استفاده از پروتئین وی محسوب می‌شوند. در این مطلب از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز، به تشریح باور پزشکان در رابطه با تاثیر پروتئین وی بر اسپرم پرداختیم. اگر سوالات ذهنی شما در قسمت سوالات متداول پاسخ داده نشده است، از قسمت نظرات سوالات و ابهامات خود را با ما در میان بگذارید.