عوارض آلودگی هوا و بیماری های ناشی از آن

آلودگی هوا چیست و چطور بر زندگی ما اثر می‌گذارد؟

برای این که بدانیم آلودگی هوا چیست و چگونه بر زندگی همگی ما اثرگذار است، بهتر است این مطلب از سازمان جهانی بهداشت را بخوانیم:

آلودگی هوا به آلودگی محیط داخلی یا خارجی توسط هر عامل شیمیایی، فیزیکی یا بیولوژیکی گفته می‌شود که ویژگی‌های طبیعی جو را تغییر می‌دهد. دستگاه‌های احتراق خانگی، وسایل نقلیه موتوری، تاسیسات صنعتی و آتش‌سوزی‌های جنگلی از منابع رایج آلودگی هوا هستند. آلاینده‌های اصلی که نگرانی‌های بهداشتی عمومی را به همراه دارند شامل ذرات معلق، منوکسیدکربن، اوزون، دی‌اکسید نیتروژن و دی‌اکسید گوگرد هستند. آلودگی هوای داخلی و خارجی باعث بیماری‌های تنفسی و سایر بیماری‌ها می‌شود و منابع مهمی از مرگ و میر و بیماری هستند.

داده‌های سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد که تقریبا تمام جمعیت جهانی (99%) هوایی تنفس می‌کنند که از حد راهنمایی‌های WHO فراتر رفته و حاوی سطوح بالای آلاینده‌ها است، با این حال کشورهای با درآمد پایین و متوسط بیشترین میزان مواجهه را دارند.

کیفیت هوا ارتباط نزدیکی با اقلیم و اکوسیستم‌های زمین در سطح جهانی دارد. بسیاری از عواملی که باعث آلودگی هوا می‌شوند (یعنی احتراق سوخت‌های فسیلی)، همچنین منابعی برای انتشار گازهای گلخانه‌ای هستند. بنابراین، سیاست‌هایی که برای کاهش آلودگی هوا اتخاذ می‌شوند، یک استراتژی برد-برد برای اقلیم و سلامت ارائه می‌دهند، زیرا علاوه بر کاهش بار بیماری‌های ناشی از آلودگی هوا، به کاهش تغییرات اقلیمی در کوتاه‌مدت و بلندمدت کمک می‌کنند.

علائم ناشی از قرار گرفتن کوتاه‌مدت در معرض آلودگی هوا معمولا سریعا برطرف می‌شوند، اما قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض آلودگی هوا، با بیماری‌ها و مشکلات جدی در سیستم‌های مختلف بدن مرتبط است. در ادامه به بررسی عوارض آلودگی هوا پرداخته‌ایم:

بررسی شایع ترین بیماری های ناشی از آلودگی هوا

بیماری‌های ناشی از آلاینده‌های هوا سالیانه میلیون‌ها نفر را در بیمارستان بستری می‌کنند یا باعث فوت آنها می‌شوند. برآوردهای سازمان بهداشت جهانی حاکی از آن است که از هر 8 مورد مرگ در جهان، یک مورد به دلیل شرایط مرتبط با آلودگی هوا است. از جمله مهم‌ترین عوارض آلودگی هوا می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

ایسکمیک قلب یا بیماری عروق کرونر قلب

ایسکمیک قلب یا بیماری عروق کرونر قلب با تجمع کلسیم یا سایر مواد مانند چربی در شریان کرونر مرتبط است. بر اثر تجمع پلاک چربی یا دیگر مواد انسداد ایجاد شده و از رسیدن خون به قلب و سایر نواحی بدن جلوگیری می‌شود. در ایسکمی قلبی، قلب به میزان کافی خونی که حاوی اکسیژن و مواد مغذی است را دریافت نکرده و قادر نیست به درستی عملکرد خود را انجام دهد. تحقیقات نشان می‌دهد که آلودگی هوا روند انسداد شریان‌ها را تسریع کرده و احتمال بروز بیماری ایسکمیک قلبی را بیشتر می‌کند.

سکته مغزی

عوارض آلودگی هوا می‌تواند منجر به سکته مغزی شود. طی دهه‌های گذشته سطح آلودگی هوا به طور مداوم در حال افزایش بوده و آمارها نشان می‌دهد که آلودگی هوا عامل 14 درصد از کل مرگ و میرهای مرتبط با سکته مغزی است. آلودگی ذرات معلق در هوا خونرسانی به مغز را دچار اختلال کرده و منجر به آسیب مغزی یا مرگ می‌شود.

بیماری انسداد ریوی مزمن

یکی دیگر از عوارض آلودگی هوا COPD است که به چندین بیماری اشاره دارد که تنفس را دشوار می‌کنند. این بیماری‌ها شامل برونشیت و آمفیزم هستند که هر دو می‌تواند به دلیل آسیبی که آلاینده‌های هوا به ریه وارد می‌کنند، ایجاد شوند. در این صورت جریان هوا در ریه‌ها مسدود شده و تنفس به شدت دچار اختلال خواهد شد. COPD می‌تواند منجر به بستری شدن در بیمارستان و یا حتی مرگ شود. آمارها نشان می‌دهد که این بیماری در مناطق آلوده بسیار شایع است.

سرطان ریه

سرطان ریه بر اثر تقسیم کنترل نشده سلول‌ها در ریه بوجود می‌آید اما به دلیل وجود آلاینده‌های هوا و همچنین دود سیگار احتمال ابتلا به آن شدت می‌یابد. ذرات معلق در هوای آلوده می‌توانند به DNA سلول‌ها آسیب رسانده و باعث سرطان ریه شوند. این ذرات ممکن است در ریه‌ها تجمع یافته، نحوه تکثیر سلول‌ها را تغییر دهند و در نتیجه باعث سرطان ریه شوند. افزایش سطح آلودگی در هوا می‌تواند عامل سرطان‌های دیگری هم باشد. مثل: سرطان دهان و گلو، سرطان مثانه و مجاری ادرار.

ذات الریه

عفونت‌های دستگاه تنفسی تحتانی اغلب به صورت ذات الریه ظاهر می‌شود. به ویژه کودکان در برابر ابتلا به عفونت‌های حاد دستگاه تنفسی تحتانی آسیب‌پذیر به حساب می‌آیند. بدن و ریه‌های کودکان هنوز در حال رشد است و آلاینده‌های موجود در هوا نسبت به بزرگسالان آسیب بیشتری می‌تواند به آنها برساند. افزایش احتمال ذات الریه از مهم‌ترین عوارض آلودگی هوا است.

تشدید حملات آسم از عوارض آلودگی هوا

آسم بیماری است که ریه‌ها را تحت تاثیر قرار داده و در کودکان بیش از بزرگسالان دیده می‌شود. خس خس سینه، تنگی نفس، تنگی قفسه سینه و سرفه از علائم آسم به شمار می‌آیند. آلاینده‌ها می‌توانند به طور مستقیم روی تشدید بیماری آسم تاثیر بگذارند. تحقیقات نشان می‌دهد که احتمال ابتلا به دوره‌های حاد آسم در روزهایی که شاخص آلودگی هوا بالا است، 40 درصد بیشتر از زمانی است که آلودگی در حد متوسط قرار دارد. ذرات موجود در هوای آلوده می‌توانند بر نحوه نفس کشیدن اثر منفی گذاشته و سلامت افراد مبتلا به آسم را به خطر بیندازند.

تاثیر دستگاه تصفیه هوا روی آلودگی

برای کاهش آلاینده‌های موجود در منزل می‌توانید از دستگاه تصفیه هوا استفاده نمایید. تصفیه کننده‌های هوا انواع مختلفی دارند و بنابراین کارکرد آنها نیز با یکدیگر متفاوت است. به طور کلی این دستگاه‌ها می‌توانند آلرژن‌هایی را که باعث پاسخ سیستم ایمنی بدن می‌شوند، از محیط حذف نموده و برای درمان بیماری‌هایی همچون آسم مفید واقع شوند. دستگاه تصفیه هوا با توجه به نوع خود می‌تواند دارای فیلتر هپا، فیلتر بوزدا و سنسور هوشمند تشخیص آلودگی هوا باشد. هنگام خرید این دستگاه‌ها باید دقت کنید که مناسب با مساحت فضای مورد نظر شما باشند.

برونشیت مزمن از بیماری های ناشی از آلودگی هوا

به التهاب لوله‌های تنفسی برونشیت گفته می‌شود. این التهاب باعث تولید بیش از حد مخاط شده و مشکلاتی را پدید می‌آورد. به التهاب طولانی مدت برونش‌ها برونشیت مزمن می‌گویند. عفونت ریه در افراد مبتلا به برونشیت زودتر از سایرین اتفاق می‌افتد. استشمام هوای آلوده‌ای که پر از دود اگزوز خودروها و دیگر وسایل نقلیه است، ریسک ابتلا به برونشیت مزمن را افزایش می‌دهد. تنگی نفس و سرفه همراه با خلط از علائم برونشیت است.

ارتباط میان بیماری های روانی و آلودگی هوا

محققان دریافته‌اند که آلودگی هوا موجب تغییراتی در مغز شده و خطر ابتلا به بیماری‌های روانی، زوال عقل، آلزایمر و مشکلات یادگیری را افزایش می‌دهد. حتی اگر آلودگی در هوا اندکی افزایش یابد می‌تواند با افزایش افسردگی و اضطراب همراه باشد. همچنین باید بدانید که آلودگی هوا می‌تواند سبب بروز اختلالات خواب و تضعیف عملکرد شناختی در کودکان و بزرگسالان شود.

عوارض آلودگی هوا و آلرژی

آلودگی هوا می‌‎تواند تاثیر جدی بر رینیت آلرژیک داشته و علائم این بیماری را تشدید کند. رینیت آلرژیک گاه آنقدر آزار دهنده می‌شود که به طور مستقیم روی سلامت جسم و ذهن تاثیر می‌گذارد. بعضی از افراد که به آلودگی هوا آلرژی دارند، در روزهای آلوده علائمی همچون خارش، سوزش گلو، آبریزش بینی، عطسه و اشک چشم را تجربه می‌کنند. اما افرادی که به دیگر محرک‌ها هم آلرژی دارند ممکن است علائم بیشتری بروز داده و حتی نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشته باشند.

راه های مقابله با آلودگی هوا

عوارض آلودگی هوا می‌توانند عمر افراد را کاهش داده، روال زندگی را از حالت عادی خارج کرده و زندگی را سخت و سخت‌تر کنند. مهم‌ترین و موثرترین راه مقابله با آلودگی هوا حذف عامل ایجاد کننده آن است که توسط مسئولین دولت‌ هر کشور باید اقداماتی برای آن صورت گیرد. اما کارهایی که شما خود به شخصه می‌توانید برای در امان ماندن از عوارض آلودگی هوا انجام دهید، شامل موارد زیر است:

• در روزهای آلوده از وسایل حمل و نقل عمومی استفاده کنید و ماشین شخصی خود را به راه نیندازید.
• در مصرف برق صرفه‌جویی کنید تا انرژی کمتری صرف شده و به محیط زیست آسیب کمتری برسد.
• از محصولات قابل بازیافت استفاده کنید تا به کاهش انتشار آلودگی کمک شود.
• در باغچه گل و گیاه بکارید یا اگر در آپارتماس هستید، از گیاهان آپارتمانی مثل سانسوریا استفاده کنید.
• اتومبیل خود را به طور منظم چک کنید تا سوخت اضافی مصرف نکند.
• از استعمال سیگار و دیگر دخانیات بپرهیزید.
• به جای کولر گازی از فن یا پنکه استفاده نمایید.
• برای کاهش آلاینده‌های دودکش‌ها از فبلتر استفاده کنید.
• زباله‌های خود را نسوزانید.
• در روزهای آلودگی پنجره‌های منزل خود را بسته نگه دارید.
• در محیط بیرون از ماسک آلودگی هوا استفاده نمایید.

برای مقابله با آلودگی هوا چی بخوریم؟

یکی از بهترین راه‌ها برای مقابله با عوارض بررسی شده از آلودگی هوا مصرف مواد مغذی و مکمل‌ها است. در مطلبی که توسط سحر معصوم متخصص تغذیه  تایید شده است، می‌خوانیم که مصرف آنتی‌اکسیدان‌هایی مثل بتاکاروتن، لیکوپن، لوتئین، کورکومین، ویتامین C و E برای مقابله با آلودگی هوا مناسب است. در مقاله «در آلودگی هوا چه بخوریم؟» می‌توانید لیستی از ویتامین‌ها و مواد مغذی که به تایید ایشان رسیده‌اند را مشاهده نمایید.

ساشه کورکوجین پلاس برای مقابله با آلودگی هوا

یکی از مکمل‌هایی که می‌تواند برای مقابله با این عوارض مفید باشد ساشه کورکوجین پلاس سولویتا است. این مکمل یکی از مواد بسیار مغذی مانند زردچوبه و زنجبیل تهیه شده است. همچنین ساشه کورکوجین پلاس حاوی مواد مغذی دیگری به نام زینک و ویتامین سی است که باعث می‌شود خواص ضد التهابی و آنتی اکسیدانی قوی پیدا کند. به همین دلیل این مکمل می‌تواند به تقویت سیستم ایمنی بدن، دفع سموم و درمان حالت تهوع ناشی از آلودگی کمک کند.

مشاهده و خرید: ساشه کورکوجین پلاس سولویتا 6 عدد

154,200 تومان 120,300 تومان

دیگر مواد غذایی و مکمل‌های مناسب برای آلودگی هوا

از دیگر مواد غذایی و مکمل‌های توصیه شده در زمان آلودگی هوا می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• مواد غذایی حاوی ویتامین C مثل مرکبات، گوجه و سبزیجات یا قرص ویتامین C 
• مواد غذایی حاوی بتاکاروتن مثل هویج، فلفل دلمه‌ای زرد و نارنجی و قرص ویتامین A
• مواد غذایی حاوی ویتامین E مثل انواع روغن‌های گیاهی، سبزیجات مثل اسفناج و قرص ویتامین E
• مواد غذایی حاوی زینک مانند انواع مغزها یا قرص زینک و قرص زینک پلاس
• مواد غذایی حاوی سلنیوم مثل آجیل برزیلی و قرص سلنیوم
• مواد غذایی حاوی امگا 3 مثل ماهی ساردین و سالمون، گردو، تخم کتان و قرص امگا 3
• زردچوبه به صورت دمنوش، شیر طلایی یا قرص کورکومین

توجه داشته باشید که هر کدام از مکمل‌های توصیه شده باید توسط پزشک و بر اساس نیاز شما تجویز شوند؛ این راهنما تنها برای اطلاع شما از ویتامین‌ها و مواد معدنی مناسب برای آلودگی هواست و نباید تنها به این موارد اتکا کنید.

سخن پایانی

عوارض آلودگی هوا شامل بیماری‌هایی مثل سرطان ریه، بیماری های قلبی، سکته مغزی، برونشیت، تشدید آسم و ذات الریه می‌شوند. البته آلودگی هوا حتی می‌تواند در بروز بیماری‌های روانی همچون افسردگی و اضطراب نیز تاثیر بگذارد. اگر در یک شهر آلوده زندگی می‌کنید، از راهکارهایی که جهت مقابله با آلودگی هوا در این مقاله به آنها اشاره شد کمک بگیرید. O3، CO، SO2، No2 و سرب از مهم‌ترین ترکیبات در هوای آلوده هستند که به طور مستقیم روی سلامت انسان تاثیر منفی بر جای می‌گذارند.

در ایران سالیانه حدود 5000 نفر بر اثر عوارض ناشی از آلودگی هوا جان خود را از دست می‌دهند. آلودگی هوا نه تنها برای بزرگسالان بلکه برای کودکان نیز می‌تواند بسیار خطرناک باشد. در شهری که شما زندگی می‌کنید هوا آلوده است؟ تاکنون حس کرده‌اید که آلودگی هوا روی سلامت شما تاثیر گذاشته باشد؟ نظرات خود را با مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز در میان بگذارید.