اهمیت مصرف امگا 3 در بارداری
اگر میپرسید امگا 3 چیست، باید گفت که امگا 3 نه نوعی ویتامین است و نه یک ماده معدنی اما با این حال یکی از ترکیبات مغذی ضروری در تمامی مراحل زندگی به شمار میآید. این ماده حیاتی برای بدن را در بسیاری از ماهیهای چرب به وفور میتوان یافت. اکثر زنان باردار به اندازه کافی اسیدهای چرب امگا سه را از رژیم غذایی خود دریافت نمیکنند.
غذاهای دریایی بهترین منابع حاوی omega 3 هستند که متاسفانه در کشور ما به حد کافی مورد مصرف قرار نمیگیرند. اسیدهای چرب امگا 3 فقط از طریق مصرف مواد غذایی به دست میآیند و بدن انسان خود قابلیت ساخت آنها را ندارد.
فراموش نکنید که سلامت جنین در گرو مصرف مناسب امگا 3 خواهد بود. از جمله فواید قرص امگا 3 میتوان به کمک در رشد عصبی و مغز جنین اشاره کرد. این اسید چرب کمک میکند تا نوزاد به هنگام تولد از وزن مناسبی برخوردار باشد.
اسیدهای چرب امگا 3 شامل 3 مورد میشوند که DHA یکی از مهمترین آنها به شمار میآید. محققان در پژوهشهای خود دریافتهاند که نوزادان متولد شده از مادرانی که سطح دوکوزاهگزانوئیک اسید (DHA) به هنگام زایمان در بدن آنها مناسب بوده است، از لحاظ توجه و تمرکز تا دومین سال تولد خود از سایرین جلوتر بودهاند. از منظری دیگر میتوان گفت که این نوزادان در 6 ماه نخست زندگی خود از لحاظ رشد ذهنی 2 ماه جلوتر از نوزادانی بودند که میزان DHA در مادر آنها در حد مناسب نبوده است.
از طرف دیگر به این نکته نیز باید توجه داشت که امگا 3 برای حفظ سلامتی خود مادر نیز مطرح است؛ به طوریکه ریسک ابتلا به بیماریهای قلبی را کاهش داده، به حفظ سلامت پوست و سیستم بینایی کمک میکند، حافظه را بهبود میبخشد و به داشتن خوابی بهتر نیز کمک میکند.
مصرف امگا 3 در سه ماهه اول بارداری
در سه ماهه اول بارداری، که حساسترین مرحله رشد جنین محسوب میشود، ایمنی مصرف امگا 3 همواره یکی از دغدغههای اصلی مادران بوده است. بر اساس شواهد علمی معتبر، دریافت اسیدهای چرب امگا 3 مخصوصا DHA در دوز توصیهشده، ایمن تلقی شده و خطری برای جنین ایجاد نمیکند. نکته مهم آن است که منبع امگا 3 مصرفی باید عاری از جیوه و ویتامین A بالا باشد؛ به همین دلیل، مکملهای استاندارد داروخانهای در این دوره ترجیح داده میشوند.
در هفتههای ابتدایی بارداری، تشکیل لوله عصبی جنین که پایهگذار مغز و نخاع است، انجام میشود. DHA بهعنوان یکی از اجزای اصلی غشای سلولهای عصبی، در این فرآیند نقش حمایتی دارد. مطالعات نشان دادهاند مادرانی که دریافت کافی امگا 3 داشتهاند، شرایط مناسبتری برای تکامل سیستم عصبی اولیه جنین فراهم کردهاند.
دوز مناسب امگا 3 در 3 ماهه اول بارداری
در سه ماهه اول بارداری، مقدار توصیهشده دریافت امگا 3 حدود 1.4 گرم در روز در نظر گرفته میشود که میتواند از طریق رژیم غذایی یا در صورت نیاز، با مکمل تامین شود. در صورتی که مکمل مصرف میشود، تمرکز اصلی باید بر دریافت DHA باشد.
نکات مهم:
- مصرف مکمل امگا 3 بدون مشورت پزشک توصیه نمیشود.
- از مصرف روغن ماهیهای استخراجشده از کبد (مانند روغن کبد ماهی) باید اجتناب شود.
- مصرف بیشازحد میتواند موجب تهوع، اختلال گوارشی یا افزایش ریسک خونریزی شود.
مصرف امگا 3 در سه ماهه دوم بارداری
در سه ماهه دوم بارداری، رشد سریع مغز و شکلگیری سیستم بینایی جنین آغاز میشود. DHA در این مرحله نقش کلیدیتری ایفا میکند، زیرا تجمع این اسید چرب در بافت مغزی و شبکیه چشم جنین افزایش مییابد. دریافت کافی امگا 3 در این دوره با بهبود عملکرد شناختی و بینایی نوزاد در آینده ارتباط داده شده است.
یکی از مزایای مهم مصرف امگا 3 در این بازه، کمک به وزنگیری مناسب جنین عنوان شده است. امگا 3 با بهبود جریان خون جفت و تنظیم فرآیندهای التهابی، شرایط بهتری برای رشد فیزیکی جنین فراهم میکند. پژوهشها نشان دادهاند نوزادان متولدشده از مادرانی با دریافت مناسب امگا 3، بهطور متوسط وزن تولد مطلوبتری داشتهاند.
مصرف امگا 3 در سه ماهه سوم بارداری
سه ماهه سوم بارداری دورهای است که خطر زایمان زودرس افزایش مییابد. امگا 3 با تنظیم تولید پروستاگلاندینها و کاهش التهاب، میتواند در کاهش احتمال زایمان پیش از هفته 37 نقش محافظتی داشته باشد. این موضوع بهویژه در مادرانی با سابقه زایمان زودرس اهمیت بیشتری پیدا میکند.
سایت american pregnancy در این زمینه مینویسد:
امگا 3 موجود در روغن ماهی تولید پروستاگلاندینهایی را که فشار خون، لخته شدن خون، التهاب و پاسخ های آلرژیک، عملکرد دستگاه گوارش و کلیه، تولید هورمون و انتقال عصبی را تنظیم می کند، مدیریت می کند. پروستاگلاندینها یکی از مهمترین واسطههای شیمیایی در داخل بدن که روی گیرندههای مختلف سلول تاثیر میگذارند.
بخش قابلتوجهی از رشد نهایی مغز جنین در هفتههای پایانی بارداری رخ میدهد. DHA در این مرحله بهطور مستقیم در تکامل نورونها، سیناپسها و عملکرد شناختی آینده نوزاد نقش دارد. به همین دلیل، قطع خودسرانه مصرف امگا 3 در ماههای پایانی بارداری توصیه نمیشود.
نکات مهم نزدیک زایمان:
- مصرف امگا 3 باید همچنان در محدوده دوز توصیهشده باقی بماند.
- در صورت برنامهریزی برای زایمان سزارین یا وجود اختلالات انعقادی، لازم است موضوع مصرف امگا 3 با پزشک مطرح شود.
- مصرف مکمل همراه وعده غذایی چرب ملایم، جذب بهتری را فراهم میکند.
جلوگیری از زایمان زودرس با مصرف امگا 3
زایمان زودرس زایمانی است که در آن نوزاد قبل از هفته 37 حاملگی متولد میشود. در بسیاری از موارد زایمان زودرس به مرگ یا معلولیت منجر خواهد شد. تحقیقات نشان داده است که مصرف قرص امگا 3 در بارداری میتواند در پیشگیری از زایمان زودرس مفید واقع شود.
بنابراین کودکی که متولد خواهد شد به احتمال زیاد از وزن مناسب برخوردار بوده و رشدی طبیعیتر خواهد داشت. از این رو مصرف ماهیهای چرب حداقل 2 بار در هفته به کلیه خانمهای باردار پیشنهاد میشود؛ البته به شرطی که ماهی مورد نظر حاوی مواد سمی مثل جیوه نباشد.
جلوگیری از اختلالات خلقی در زنان باردار با امگا 3
به دلیل تغییرات هورمونی که در نتیجه بارداری اتفاق میافتد، خلق و خوی زنان دچار تغییر میشود. EPA و DHA موجود در امگا 3 کمک میکنند تا در دوران بارداری و پس از زایمان نوسانات خلقی کمتر مشاهده شود. مصرف این ماده مغذی به زنان کمک میکند تا عوارض این تغییرات هورمونی را کمتر تجربه کنند.
بهبود رشد مغز در جنین با امگا 3
مطالعات نشان میدهد مادرانی که در دوره بارداری خود به مقدار کافی امگا 3 استفاده کردهاند فرزندانی به دنیا میآورند که رشد مغزی و سیستم عصبی در آنها بهتره بوده و هماهنگی بهتری بین چشم، دست و دیگر اعضای آنها وجود دارد.
لزوم استفاده از ماهی بدون جیوه در بارداری
معمولا همه ماهیهای موجود در اقیانوسها و دریاها حاوی مقادیری جیوه هستند. مقدار جیوه در مناطقی که آلودگیهای صنعتی وجود دارد نیز زیاد است. مصرف سطوح بالای جیوه در دوران بارداری میتواند مشکلاتی جدی برای مادر و جنین بوجود آورد.
جیوه به ریهها، کلیهها و سیستم عصبی که شامل مغز، نخاع و اعصاب میشود، آسیب رسانده و اختلالاتی را در شنوایی و بینایی نیز ممکن است پدید آورد. بنابراین مصرف بهترین قرص امگا 3 بدون جیوه در بارداری و تامین این ماده مغذی به این روش میتواند گزینه بسیار مناسبی باشد اما فراموش نکنید که از بعضی ماهیها نیز میتوان استفاده کرد.
در بارداری از کدام ماهی ها استفاده کنیم؟
گفتیم که مصرف ماهیهای بدون جیوه در بارداری الزامی است. برخی غذاهای دریایی که حاوی مقادیر اندکی جیوه هستند (در دوز ایمن) و مقدار مطلوبی امگا 3 را در خود جای دادهاند، انتخابهای مناسبی برای مصرف بانوان باردار به شمار میآیند. از جمله آنها به موارد زیر میتوان اشاره کرد:
- ماهی سالمون
- ماهی آنچوی
- شاه ماهی
- ساردین
- ماهی قزل آلا آبهای شیرین
- ماهی خال مخالی اقیانوس آرام
فرآوردههای دریایی دیگر مثل میگو و ماهی تن نیز گزینههای خوبی خواهند بود.
چه زنانی در بارداری به مکمل امگا 3 نیاز دارند؟
زنان باردار برای مصرف امگا 3 نیاز به تایید پزشک دارند؛ با این حال، مصرف قرص امگا 3 برای برخی زنان باردار ضرورت بیشتری دارد که به شرح زیر هستند:
- مادرانی که ماهی مصرف نمیکنند.
- مادرانی که رژیم گیاهخواری دارند.
- مادرانی که سابقه زایمان زودرس دارند.
- مادرانی که افسردگی بارداری یا پس از زایمان دارند.
- مادرانی که دوقلو یا چند قلو باردار هستند.
میزان مصرف امگا 3 در بارداری
مقدار توصیه شده استفاده از امگا 3 برای افراد بزرگسال پس از سن 14 سالگی برای خانمها روزانه 1.1 گرم و برای آقایان 1.6 گرم است. اما این مقدار برای خانمهای باردار افزایش یافته و به 1.4 گرم میرسد. در دوران شیردهی نیز خانمها باید روزانه 1.3 گرم از اسیدهای چرب امگا 3 استفاده نمایند. در مورد اینکه واقعا نیاز است از امگا 3 به صورت مکمل در دوران بارداری استفاده شود یا نه؛ حتما لازم است با پزشک مشورت شود.
بهترین زمان مصرف امگا 3 در بارداری
مصرف قرص امگا 3 در بارداری در صورتی الزامی است که پزشک آن را تجویز کرده باشد. در این صورت بهترین است این مکمل در کنار یکی از وعدههای غذایی که حاوی غذاهای چرب مفید است، مورد استفاده قرار گیرد تا جذب بهتری در بدن داشته باشد. فرقی نمیکند در کنار کدام وعده غذایی، قرص امگا 3 مصرف شود؛ با این حال، اگر به دنبال یک زمان مشخص هستید، مصرف این قرص مکمل شبها بعد از شام میتواند مناسب باشد.
نتایج مطالعات در مورد تاثیر قرص امگا 3 بر وزن جنین
پژوهشها نشان داده است که قرص امگا 3 در روند رشد جنین چه از لحاظ جسمی و چه از لحاظ ذهنی و مغزی میتواند موثر باشد. سطوح مناسب امگا 3 در بدن مادر باردار موجب میشود تا جنین در رحم مادر وزنگیری بهتری داشته باشد. همچنین گزارش دانشمندان نشان داده است که مصرف مکمل امگا 3 منجر به تولد نوزاد با وزن بهتری شده و حدودا 97 گرم در وزنگیری بیشتر تاثیر دارد.
تاثیر امگا 3 بر زیبایی جنین
در هیچیک از منابع علمی ذکر نشده که مصرف امگا 3 توسط مادر باردار بر زیبایی فرزند وی تاثیر خواهد گذاشت. اما به خوبی میدانیم که امگا 3 موجب بهبود سلامت پوست شده و در زیبایی تاثیرگذار است. در دوران بارداری مواد غذایی مورد استفاده مادر از طریق جفت به جنین میرسد.
اگر مادر به مقدار کافی از منابع امگا 3 مثل ماهیهای چرب استفاده نماید، بعید نیست که فرزند وی از خشکی پوست به دور بوده و پوستی شاداب و زیبا داشته باشد. آنچه تحقیقات بیشتر روی آن تمرکز داشتهاند این است که امگا 3 بیشتر در تکامل مغز و بافتهای عصبی جنین نقش دارد و در مورد تاثیر این ترکیب مغذی در زیبایی جنین مطالعات چندانی صورت نگرفته است.
عوارض امگا 3 در بارداری
امگا 3 و روغن ماهی به مقدار مناسب در دوران بارداری کاملا ایمن است اما استفاده بیش از اندازه از آن میتواند با عوارض زیر همراه باشد:
- اختلال در تشکیل لخته خون با کاهش چسبندگی پلاکتها
- اثرات منفی بر رشد مغز و سیستم عصبی در صورت داشتن جیوه
دقت کنید که روغنهای ماهی استخراج شده از کبد ممکن است حاوی مقادیر بالایی ویتامین آ بوده و برای جنین مضر باشد. همچنین مصرف خارج از دوز امگا 3 با علائمی همچون حالت تهوع، استفراغ، تنفس بد بو و مدفوع چرب همراه است.
سخن پایانی
به عنوان یک مادر باردار اگر قصد مصرف قرص امگا 3 را در بارداری دارید، پیش از هر گونه اقدام ابتدا باید با پزشک خود مشورت کنید زیرا شاید شما اصلا به دریافت این ترکیب مغذی از طریق مکملهای غذایی نیازی نداشته باشید.
اما به سطوح مناسب امگا 3 در رژیم غذایی مادر حتما باید توجه شود زیرا کمبود امگا 3 میتواند در رشد مغزی جنین اختلال ایجاد نموده و منجر به تولد نوزاد با وزن کم شود. اگر مادر از ماهیهای چرب در رژیم غذایی خود به حد کافی استفاده نمیکند، بهتر است حتما با مشورت پزشک کمبود امگا سه را با مصرف قرص آن جبران نمود.
در این مطلب از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز، تمامی آنچه که باید در رابطه با مصرف امگا 3 در بارداری بدانید برای شما شرح دادیم. هرگونه سوال و ابهام در این رابطه را از قسمت نظرات با ما در میان بگذارید.
20 دیدگاه
باسلام تعداد مصرف امگا3 درهفته در ماه 5بارداری چند عدد است؟
همراه محترم
سلام
توصیه میشود از مکملهای مخصوص دوران بارداری که حاوی امگا3 هم هستند استفاده گردد که نیاز به استفاده از مکمل جداگانه نباشد. اما بسته به نوع تغذیه و لایف استایل مادر، امکان مصرف روزانه یا یک روز در میان مکمل های امگا3 با نظر و تجویز پزشک زنان وجود دارد.
متشکرم
سلام بعد دوره شیردهی میشه کندر استفاده کرد
همراه محترم
سلام
مصرف این ماده در خانمهای غیر باردار که در دوران شیردهی نیستند موردی تندارد.
متشکرم
میخواستم بپرسم من ۶ ماهه باردار هستم. به مدت سه هفته قرص امگا ۳ در پرگنامکس رو به جای اینکه روزی یکی بخورم، به اشتباه، روزی ۲ عدد خوردم.
الان خیلی میترستم نکنه مشکلی ایجاد بشه. ممنون میشم راهنماییمکنید.
سلام و عرض ادب
همراه گرامی برای چکاب و اطمینان خاطر بهتر است به پزشک مراجعه کنید.
با سلام قرص امگا۳ هلث برست برای زن باردار مضر است مصرف کند یا خیر
سلام کاربر گرامی
خیر امگا برای خانم باردار مضر نیست ولی با تجویز پزشک زنان میتونن مصرف کنند
سپاس از همراهی شما
سلام وقتتون بخیر. امگا۳ با آهن و لووتیروکسین تداخل دارد؟؟
همراه محترم
سلام
خیر تداخلی وجود ندارد. اما زمان مصرف این مکمل ها متفاوت است. مکمل های “امگا3” همراه وعده غذایی اصلی، لووتیروکسین صبح ناشتا و مکمل های “آهن” شب ها قبل از خواب استفاده میشوند.
متشکرم
سلام خسته نباشید.من باردار هستم و ۱۷ هفته هستم که دکتر از هفته ۱۲واسم قرص امگا ۳ ۶۰۰نوشت که متاسفانه نمیدونم اشتباه داروخانه بود یا بی دقتیه خودم،هر روز صبح خوردم و بعد از ۵هفته تازه فهمیدم که اشتباه کردم و تو فاکتور که یهویی نگا کردم دکتر نوشته هفته ای۲بار الان من شدیدا اضطراب دارم که نکنه مشکلی پیش بیاد البته گاها هم گردو و تخم مرغ و ماهی هفته ای یه بار خوردم چه خاکی بریزم تو سرم،توروخدا کمکم کنید
سلام کاربر گرامی
نگران نباشید مشکلی پیش نمیاد در خصوص ادامه مصرف با پزشکتان مشورت کنید
سپاس از همراهی شما
سلام خانم دکتر مصرف امگا ۳ دوز ۱۰۰۰ میل برای زن باردار درماه هشتم ضرری داره؟؟؟
سلام کاربر گرامی
باید با پزشکتان مشورت نمایید.
سپاس از همراهی شما
سلام.یه مکمل امگا3 دوران بارداری معرفی کنید که بدون جیوه باشه و از کبد ماهی درست نشده باشه.
برای دوران بارداری از چند هفته مجاز به مصرف امگا3 هستم؟
سلام کاربر عزیز
در صورت نیاز به امگا3 در این دوران، پزشکتان از انجاییکه در جریان شرایط شما ، سایر داروهای مصرفی و نتایج آزمایشات هستند، دوز و زمان شروع مصرف آن را مشخص خواهند نمود.
اکثر فراورده های اومگا3 منبع تهیه شان جانوران آبزیست همینطور جلبک ها نیز از دیگر منابع غذایی حاوی اومگا3 هستند. فراورده های موجود از امگا3 اکثرا فاقد جیوه هستند و این موضوع بر روی جعبه ی دارو درج می شود.
خسته نباشید. قرص امگا 3 با مولتی ویتامین تداخل دارویی نداره آیا؟
سلام کاربر عزیز
خیر تداخلی ندارد.
سلام من الان هفته ۳یا۴بارداری هستم این مدت بخاطر درس خوندن روزی ۱عدد قرص امگا۳ دوز۱۰۰۰میخوردم امروز فهمیدم باردادم ودر روستا هستمتا ۱۰روز دیگه کبرمشهر و دکتر ببیندم ایا مشکلی برا خودمو جنینم پیش نمیاد؟
همراه محترم
سلام
امگا3 یکی از مکمل هاییست که معمولا پزشکان زنان با توجه به شرایط جهت مادران باردار تجویز میکنند. موردی از لحاظ مصرف در شما وجود ندارد.
متشکرم